Şeker hastalığı neden olur, nasıl tedavi edilir?

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi

Son Güncelleme: 11 Aralık 2025 · ⏱ Okuma Süresi: ~6 dakika

Şeker hastalığı (diyabet), vücudun kan şekerini düzenleyen insülin hormonunu üretememesi veya etkili kullanamaması sonucu ortaya çıkan kronik bir metabolik hastalıktır. Dünyada milyonlarca insanı etkileyen bu durum erken teşhis ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir.

Şeker hastalığı neden olur?

1. İnsülin yetersizliği veya insülin direnci

Tip 2 diyabetin temel nedeni insülin direncidir. Hücreler insüline yanıt vermediğinde pankreas daha fazla insülin üretmek zorunda kalır. Zamanla bu işlev bozulur.

2. Genetik faktörler

Ailede diyabet olması riski artırır. Özellikle birinci derece akrabalarda diyabet varsa dikkatli olunmalıdır.

3. Obezite ve karın bölgesi yağlanması

Bel çevresi kalınlığı ve fazla kilo, insülin direncinin en güçlü tetikleyicilerindendir.

4. Hareketsiz yaşam

Düzenli egzersiz insülin duyarlılığını artırır. Hareketsiz yaşam ise diyabet riskini yükseltir.

5. Beslenme alışkanlıkları

Şekerli içecekler, hazır gıdalar, trans yağlar ve yoğun karbonhidrat tüketimi diyabet riskini artırır.

6. Tip 1 diyabetin nedeni

Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere saldırmasıyla oluşan otoimmün bir hastalıktır. Nedeni tam bilinmemekle birlikte genetik ve viral tetikleyiciler rol oynar.

Belirtiler

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma
• Yorgunluk ve halsizlik
• İştah artışına rağmen kilo kaybı
• Yavaş iyileşen yaralar
• El-ayaklarda uyuşma
• Bulanık görme

Şeker hastalığı nasıl tedavi edilir?

1. Beslenme düzeni

Diyabet tedavisinin temelini sağlıklı ve dengeli beslenme oluşturur.

• Düşük glisemik indeksli gıdalar
• Şekerli içeceklerden uzak durma
• Lif oranı yüksek beslenme
• Öğün düzeni oluşturma

2. Düzenli fiziksel aktivite

Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz insülin duyarlılığını artırır ve kan şekerini dengede tutar.

3. İlaç tedavisi

Tip 2 diyabetli hastalarda metformin başta olmak üzere çeşitli ilaçlar kullanılabilir. Doktor tarafından kişiye özel plan yapılır.

4. İnsülin tedavisi

Tip 1 diyabetin temel tedavisidir. Tip 2 diyabette de bazı hastalarda kullanılabilir.

5. Kilo yönetimi

Küçük kilo kayıpları bile kan şekerini önemli ölçüde iyileştirir.

Komplikasyonlar

• Böbrek hastalıkları
• Sinir hasarı (nöropati)
• Kalp ve damar hastalıkları
• Görme kaybı (retinopati)
• Ayak yaraları

Kaynaklar