Vücut kitle indeksinizi hesaplayın

Kanserde Kas Kaybı: Sarkopeni nasıl tanınır?

İnsan ömrü gün geçtikçe uzamakta ve bu durum sevindirici olmakla birlikte yeni sorunları da beraberinde getirebilmektedir. Bunlardan en bilineni kemik erimesi yani osteoporoz yanında kas kitlesi ve gücü azalması olan sarkopeni de gittikçe öne çıkan bir sağlık sorunu olarak kendini göstermektedir.

Kanserde Kas Kaybı: Sarkopeni nasıl tanınır?

25 Ocak 2021 Pazartesi

ÖMRÜN UZAMASI İYİ, HASTALIKLARI KÖTÜ
 
İnsan ömrü gün geçtikçe uzamakta ve bu durum sevindirici olmakla birlikte yeni sorunları da beraberinde getirebilmektedir. Bunlardan en bilineni kemik erimesi yani osteoporoz yanında kas kitlesi ve gücü azalması olan sarkopeni de gittikçe öne çıkan bir sağlık sorunu olarak kendini göstermektedir.
 
Kas yapımı ve yıkımı yaşam boyunca devam eden bir süreç olmakla birlikte yaşlanmayla kayıp daha ön plana geçmekte ve hem kadın hem de erkek her iki cinsiyette 40 yaşından sonra kas kitlesinde ilerleyici bir azalma kendini göstermektedir.
 
Yapılan araştırmalar kas kitlesinde 70 yaşına kadar her 10 yılda %8 kayıp olduğunu göstermektedir. Yetmiş yaşından sonra ise bu kayıp daha da artmakta ve her 10 yılda %15 seviyelerine ulaşmaktadır. Kas kuvvetindeki kayıp ise daha belirgindir ve 70 yaşından sonra her 10 yılda yaklaşık %25-40 oranında azalmaktadır. ABD’de, kas azalmasının %10.5 oranında düşürülmesi sağlık bakım harcamasında 1.1 milyar dolar azalma yapacağı tahmin edilmektedir. 
 

Sarkopeni nasıl tanınır?

Dual enerji X-ray absorbsiyometre (DXA), antropometre, bioelektrik impedans analizi (BİA), MRG, BT ve kreatinin atılım gibi yöntemler arasında en ucuz ve yaygın yöntem DXA’dır. DXA ile kol ve bacakların kemiksiz ve yağsız kas kitlesi tahmin edilebilir.
 
Yaşlı Bireylerde Sarkopeni Avrupa Çalışma Grubu (EWGSOP) tarama olarak düşük yürüme hızı (0.8 m/s ve düşük el sıkma kuvvetini önermektedir. Bu anlamda DXA ile kas kitlesi ölçümü ve elle tutulan dinamometre ile el sıkma kuvvetinin kullanılması önerilmektedir. 
 

Sarkopeni Sıklığı Nedir?

Epidemiyolojik çalışmalar günümüzde obezitenin ve yaşlanmanın epidemik hale geldiğini göstermektedir. Sarkopeni sıklığı 65-70 yaşlarında %13-24 iken 80 yaş üzerinde %50 oranında görülmektedir. Bu oran her iki cinste de yakın olmakla birlikte bazı çalışmalarda kadınlarda erkeklere bakışla 3.6 kat daha fazla olduğu da görülmüştür. 
 

Sarkopeni Neden Ortaya çıkıyor?

Sarkopeni’nin çeşitli nedenleri vardır. Yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan nöron (sinir hücresi) kaybı, anabolik (kas yapan) hormon üretiminde ve duyarlılığında azalma yanında iltihabi salgı ürünlerinin (sitokinler) düzensizleşmesi de rol oynamaktadır.
 
Büyüme hormonu (GH) ve onun aracı maddesi IGF-I, kortikosteroidler, androjenler, östrojenler ve insülin düzeyleri yaşlanmayla birlikte değişime uğramaktadır.
 
Yaşlanmayla GH/IGF-1 düzeyi azalmakta ve buna paralel olarak vücut kompozisyonu da değişime uğramaktadır. Karın içi ve göbek bölgesi yağ dokusu artış gösterirken yağsız kemik kitlesi ve kemik mineral yoğunluğu azalmaktadır.
 
Yaş ilerledikçe testosteron da azalarak kas kitlesinde ve kemik gücünde azalmaya katkıda bulunmaktadır. Yaşlanma kortizol düzeyinde artışa yol açarak karın içi yağ dokusunu artırmakta ve kas dokusunu ve kemik yoğunluğunu azaltmaktadır. Yine düşük vitamin D3 düzeylerinin de azalmış kas gücü ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Normalde insülin protein sentezini ve dolayısıyla kas kitlesini artırırken yaşlı kişilerde ortaya çıkan insülin direnci insülinin bu anabolik etkisini de azaltarak sarkopeniye katkıda bulunmaktadır. 
 
İnsülin direncini belirleyen HOMA-IR kas kitlesiyle ters, karın içi yağ kitlesiyle doğru orantılıdır. Karın içi yağ kitlesindeki artış iltihabi bir durum yaparak (TNF-alfa, IL-6 ve C reakttif protein (CRP)) sarkopeniye katkıda bulunmaktadır.
 
Kas kitlesi kas kuvvetiyle ilişkili olsa da aslında bu iki şey aynı değildir. Bu nedenle Sarkopeni yerine Dinapeni (kuvvet azlığı) denilmesini önerenler de vardır.
 

Ne yapmalı?

İnsan ömrünün uzamasıyla ortaya çıkan yaşlanmadan kaçınmak mümkün olmadığına göre ne yapabiliriz?
 
Egzersiz azlığı sarkopeni için çok önemli bir risk faktörüdür bu nedenle, her yaşta ve o yaşa uygun olan, düşme riski yapmayan tarzda mutlaka egzersiz yapılmalıdır. Beta hidroksimetil butirat (HMB) diyet takviyesi olarak yararlı olabilir. HMB takviyesi, düzenli direnç egzersizi ve yüksek protein diyeti sarkopeni ve kas kaybını önlemektedir. DHEA ve insan büyüme hormonu yararlı bulunmadığı gibi önemli yan etkilere de neden olabildiğinden önerilmemektedir.
 
Testosteron ve diğer anabolik steroidler erkekte prostat kanseri, kadında virilizasyon (erkekleşme) gibi pek çok yan etkilere yol açabildiğinden önerilmez. Yine testosteron kardiyovasküler olayları da artırmaktadır. Protein alımı ve fizik aktivite kas protein sentezi için çok önemlidir. Bu nedenle yaşlı gruplarda artmış diyetsel protein tüketimi (1-1.2gram/kg (gün) önerilmektedir.
 
Özetle düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme yanında bazı takviyelerle sarkopeni önlenerek daha sağlıklı ve kaliteli bir yaşlılık dönemi mümkündür.
 
Prof. Dr. Mitat BAHÇECİ
Kent Sağlık Grubu Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzma
kentsaglikgrubu.com/
 
Not: Bu içerik sadece rehberlik amaçlı olup kişisel ihtiyaçlarınıza göre tasarlanmamıştır. İçerik, uzman tıbbi tavsiye yerine geçmez       


Sosyal Medyada Paylaş


İlgili Makaleler