Arexvy nedir? Arexvy nasıl kullanılır? Arexvy şiddetli RSV’ye karşı ne kadar etkili?
Arexvy, RSV’ye karşı geliştirilen ilk aşılardan biridir. Özellikle 60 yaş üstü ve risk grubundaki yetişkinlerde şiddetli RSV’ye karşı güçlü koruma sağlayabilir.
REKLAM ALANI
Klinik Rehber Tabanlı Bilgi
Son Güncelleme 15 Mayıs • Okuma Süresi: 11 dk
Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; enfeksiyon hastalıkları, geriatri ve aile hekimliği branşlarının klinik yaklaşımları ile güncel uluslararası kılavuzlar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: 60 yaş ve üzeri yetişkinler; 50-74 yaş arasında olup kronik kalp, akciğer, karaciğer veya böbrek hastalığı, diyabet veya obezite gibi şiddetli RSV hastalığı riskini artıran durumları bulunan bireyler; RSV aşısı hakkında bilgi almak isteyenler; Arexvy’nin endikasyonlarını, uygulama şeklini, etkinliğini ve olası yan etkilerini merak eden sağlık çalışanları ve hastalar.
Arexvy, GlaxoSmithKline (GSK) tarafından geliştirilen, adjuvanlı rekombinant bir Respiratuvar Sinsityal Virüs (RSV) aşısıdır. RSV, genellikle soğuk algınlığı benzeri hafif semptomlara neden olsa da, özellikle yaşlı yetişkinler ve altta yatan kronik hastalığı olan bireylerde alt solunum yolu enfeksiyonlarına (zatürre, bronşit) yol açarak ciddi hastalık, hastaneye yatış ve ölüme neden olabilir.
Arexvy, bağışıklık sistemini RSV’nin yüzeyinde bulunan RSVPreF3 proteinine karşı antikor üretmesi için hazırlayarak çalışır. Böylece aşılanan kişi daha sonra virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi virüsü tanır ve etkisiz hale getirir.
Klinik Not: Arexvy, RSV’ye karşı geliştirilmiş ilk aşılardan biridir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından Mayıs 2023’te onaylanmış ve Haziran 2023’te Avrupa Birliği’nde kullanım izni almıştır. Günümüzde, Arexvy ve diğer RSV aşılarına yönelik klinik araştırmalar devam etmekte olup, endikasyon alanı zaman içinde genişletilmiştir.
Arexvy – Klinik Özet
Arexvy kimler için önerilir?
- 60 yaş ve üzeri tüm yetişkinler için tek doz RSV aşısı önerilmektedir.
- 50-59 yaş arası, şiddetli RSV hastalığı açısından yüksek risk taşıyan yetişkinler için tek doz RSV aşısı önerilmektedir. Şiddetli RSV riskini artıran durumlar şunlardır:
- Kronik kardiyovasküler hastalık (kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı).
- Kronik akciğer veya solunum yolu hastalığı (KOAH, astım, amfizem).
- Son dönem böbrek hastalığı veya hemodiyaliz bağımlılığı.
- Diyabetes mellitus (kronik böbrek hastalığı, nöropati, retinopati gibi organ hasarı varsa veya insülin/SGLT2 inhibitörü kullanıyorsa).
- Nörolojik veya nöromusküler hastalıklar (hava yolu temizliğini bozan veya solunum kas güçsüzlüğüne yol açan).
- Kronik karaciğer hastalığı (siroz).
- Kronik hematolojik hastalıklar (orak hücreli anemi, talasemi).
- Şiddetli obezite (Vücut Kitle İndeksi ≥40 kg/m²).
- Orta veya ağır immün yetmezlik.
- Huzurevinde kalma.
- 75 yaş ve üzeri tüm yetişkinler için tek doz RSV aşısı önerilmektedir.
Arexvy nasıl uygulanır?
- Uygulama yolu ve yeri: Tek doz (0.5 mL) olarak, tercihen üst kol kasına (deltoid kas) intramüsküler enjeksiyon yoluyla uygulanır.
- Zamanlama: Aşı, yılın herhangi bir zamanında yapılabilir. Ancak en yüksek koruma için, RSV mevsimi öncesi olan yaz sonu veya sonbahar başlangıcında (genellikle Ağustos-Ekim arası) uygulanması önerilmektedir.
- Tekrar doz: RSV aşısı şu anda yıllık bir aşı değildir. Mevcut veriler, tek bir dozun en az iki mevsim süreyle koruma sağladığını göstermektedir. Daha fazla doza ihtiyaç olup olmadığı konusundaki değerlendirmeler devam etmektedir.
- Diğer aşılarla birlikte uygulama: Arexvy, aynı seansta diğer yetişkin aşıları (grip, zatürre, zona, tetanoz-difteri-boğmaca aşıları) ile birlikte uygulanabilir. Bu durumda enjeksiyonlar farklı kollara veya aynı kolda en az 2.5 cm ara ile yapılmalıdır.
Arexvy şiddetli RSV’ye karşı ne kadar etkilidir?
- Klinik çalışma sonuçları (60 yaş ve üzeri): 25.000’den fazla katılımcının yer aldığı randomize kontrollü bir çalışmada, Arexvy, RSV’ye bağlı alt solunum yolu hastalığı riskini, takip edilen bir RSV sezonu boyunca %82,6 oranında azaltmıştır. Şiddetli hastalığın önlenmesinde ise etkinlik %94,1 olarak bildirilmiştir.
- Gerçek dünya etkinlik verileri: ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından yapılan analizler, Arexvy’nin 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde, RSV ile ilişkili acil servis başvurularını önlemede %77, hastaneye yatışları önlemede ise %83 etkili olduğunu göstermiştir.
- Koruma süresi: Veriler, tek bir doz Arexvy’nin en az iki RSV sezonu boyunca hastalığa karşı etkin koruma sağladığını göstermektedir. İkinci sezonda koruma oranı hafif düşmekle birlikte, hala anlamlı düzeydedir.
Arexvy’nin olası yan etkileri nelerdir?
- Çok yaygın (≥1/10): Enjeksiyon bölgesinde ağrı, yorgunluk, kas ağrısı, baş ağrısı, eklem ağrısı.
- Yaygın (≥1/100 ila <1/10): Enjeksiyon bölgesinde kızarıklık, şişlik, ateş, titreme.
- Yaygın olmayan (≥1/1000 ila <1/100): Lenfadenopati (lenf bezlerinde büyüme), anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon).
- Seyrek (≥1/10.000 ila <1/1000): Nadir nörolojik yan etkiler (Guillain-Barré sendromu) bildirilmiştir ancak kesin nedensel ilişki kanıtlanmamıştır.
Arexvy ile ilgili hızlı bilgiler – Karşılaştırmalı tablo
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Aşı tipi bent | Rekombinant adjuvanlı protein aşısı bent |
| Üretici firma bent | GlaxoSmithKline (GSK) bent |
| FDA onay tarihi bent | 3 Mayıs 2023 (60 yaş ve üzeri), Haziran 2024 (50-59 yaş yüksek riskli) bent |
| Uygulama şekli bent | Tek doz intramüsküler (0.5 mL) bent |
| Etkinlik (alt solunum yolu hastalığı) bent | %82,6 (bir RSV sezonunda) bent |
| Etkinlik (şiddetli hastalık) bent | %94,1 bent |
RSV ve Arexvy hakkında sık sorulan sorular
Soru: RSV nedir ve neden yaşlılar için tehlikelidir?
Cevap: RSV (Respiratuvar Sinsityal Virüs), solunum yollarını etkileyen yaygın bir virüstür. Sağlıklı genç erişkinlerde genellikle hafif soğuk algınlığı semptomlarına neden olur. Ancak 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde, özellikle kronik kalp, akciğer hastalığı veya bağışıklık sistemi zayıflığı varsa, bronşit, zatürre gibi ciddi alt solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilir, hastaneye yatış ve ölüm riskini artırabilir.
Cevap: RSV (Respiratuvar Sinsityal Virüs), solunum yollarını etkileyen yaygın bir virüstür. Sağlıklı genç erişkinlerde genellikle hafif soğuk algınlığı semptomlarına neden olur. Ancak 60 yaş ve üzeri yetişkinlerde, özellikle kronik kalp, akciğer hastalığı veya bağışıklık sistemi zayıflığı varsa, bronşit, zatürre gibi ciddi alt solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilir, hastaneye yatış ve ölüm riskini artırabilir.
Soru: Arexvy’den önce RSV aşısı var mıydı?
Cevap: Hayır. Arexvy, ABD’de ve Avrupa’da lisanslanan ilk RSV aşısıdır. 2023 yılından önce, RSV’ye karşı korunmak için herhangi bir aşı bulunmamaktaydı. 2023-2024 döneminde Arexvy’nin yanı sıra Pfizer tarafından geliştirilen Abrysvo isimli başka bir RSV aşısı da onay almıştır.
Cevap: Hayır. Arexvy, ABD’de ve Avrupa’da lisanslanan ilk RSV aşısıdır. 2023 yılından önce, RSV’ye karşı korunmak için herhangi bir aşı bulunmamaktaydı. 2023-2024 döneminde Arexvy’nin yanı sıra Pfizer tarafından geliştirilen Abrysvo isimli başka bir RSV aşısı da onay almıştır.
Soru: Arexvy grip aşısının yerine geçer mi?
Cevap: Hayır. Arexvy yalnızca RSV’ye karşı korur, grip virüsüne karşı etkisizdir. 60 yaş ve üzeri yetişkinlerin hem RSV aşısı hem de mevsimsel grip aşısı olmaları önerilmektedir. İki aşı aynı seansta farklı kollara uygulanabilir.
Cevap: Hayır. Arexvy yalnızca RSV’ye karşı korur, grip virüsüne karşı etkisizdir. 60 yaş ve üzeri yetişkinlerin hem RSV aşısı hem de mevsimsel grip aşısı olmaları önerilmektedir. İki aşı aynı seansta farklı kollara uygulanabilir.
Soru: Arexvy her yıl tekrarlanmalı mı?
Cevap: Şu anda Arexvy’nin yıllık olarak tekrarlanması önerilmemektedir. Mevcut veriler, tek bir dozun en az iki RSV sezonu boyunca koruma sağladığını göstermektedir. Sağlık otoriteleri, daha uzun süreli etkinlik ve tekrar doz ihtiyacı konusundaki verileri değerlendirmeye devam etmektedir.
Cevap: Şu anda Arexvy’nin yıllık olarak tekrarlanması önerilmemektedir. Mevcut veriler, tek bir dozun en az iki RSV sezonu boyunca koruma sağladığını göstermektedir. Sağlık otoriteleri, daha uzun süreli etkinlik ve tekrar doz ihtiyacı konusundaki verileri değerlendirmeye devam etmektedir.
Arexvy aşısının güvenilirliği ve yan etkileri
Klinik çalışmalarda, Arexvy genellikle iyi tolere edilmiştir.
En sık bildirilen yan etkiler, enjeksiyon bölgesinde ağrı (%50,9), yorgunluk (%33,6), kas ağrısı (%28,9), baş ağrısı (%27,2) ve eklem ağrısıdır (%17,5).
Bu reaksiyonların çoğu hafif ila orta şiddette olup, genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir. Ciddi advers olaylar aşı grubunda %2,8, plasebo grubunda %2,4 oranında görülmüştür.
Aşılama sonrası alerjik reaksiyon (anafilaksi) riski çok düşüktür. Aşı olduktan sonra, nadir de olsa Guillain-Barré sendromu (GBS) bildirilmiştir, ancak nedensel bir ilişki kanıtlanmamıştır.
Arexvy aşısı için kontrendikasyonlar
- Arexvy’nin herhangi bir bileşenine (aktif madde RSVPreF3 veya adjuvan AS01E) karşı daha önce ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) geçirenler.
- Ateşli bir hastalık sırasında (hafif soğuk algınlığı gibi durumlar aşılamaya engel değildir, ancak ateş düşene kadar ertelenebilir).
- Kanama bozukluğu (hemofili, trombositopeni) veya antikoagülan (kan sulandırıcı) kullananlarda, kas içi enjeksiyon riskleri nedeniyle doktor değerlendirmesi gerekir.
Hangi uzmana danışmalı, nerede aşı olunabilir?
Arexvy aşısı olmak isteyen bireyler, bir aile hekimine veya dahiliye uzmanına danışarak aşıya uygunluklarını değerlendirebilir.
Aşı, genellikle aile sağlığı merkezleri, kamu hastanelerinin aşı poliklinikleri veya seçilmiş özel hastane polikliniklerinde uygulanabilir. Aşı olmadan önce, alerji öyküsü, kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar mutlaka doktora bildirilmelidir.
Güncel klinik kılavuzlar neler söylüyor?
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Yetişkin RSV Aşısı Kılavuzu: 60 yaş ve üzeri tüm yetişkinlerin tek doz RSV aşısı olmasını, 50-59 yaş arası yüksek riskli yetişkinlere ise doktorları ile karar vermelerini önermektedir. Şiddetli RSV riskini artıran durumlar arasında kronik kardiyovasküler hastalıklar, kronik akciğer hastalıkları, diyabet, böbrek hastalığı ve obezite sayılmaktadır. 75 yaş ve üzeri tüm yetişkinler için aşı güçlü bir şekilde önerilmektedir.
World Health Organization (WHO) – RSV Aşısı Değerlendirmesi: Arexvy, şiddetli RSV hastalığı riski yüksek olan yaşlı erişkinlerde kullanılmak üzere ulusal bağışıklama programlarına dahil edilme potansiyeli olan bir aşı olarak değerlendirilmektedir. Aşının etkinlik ve güvenlik verileri, onayını desteklemektedir. Ülkelerin kendi epidemiyolojik verilerine dayanarak RSV aşı stratejileri geliştirmesi önerilmektedir.
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) – RSV Aşılama Önerileri: 60 yaş ve üzeri erişkinlerde RSV aşılama, özellikle altta yatan risk faktörleri olan bireyler için değerlendirilmelidir. Mevsimsel aşılama planlamasında, yerel RSV sirkülasyonu dikkate alınmalıdır.
Kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – RSV Vaccination for Older Adults
- Food and Drug Administration (FDA) – Arexvy Prescribing Information
- World Health Organization (WHO) – Respiratory syncytial virus (RSV) vaccine (Arexvy) prequalification
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) – RSV vaccine recommendations
- GlaxoSmithKline (GSK) – Arexvy Full Prescribing Information
Arexvy aşısı hakkında unutmayın
Arexvy, yaşlı yetişkinleri ve kronik hastalığı olan bireyleri şiddetli RSV enfeksiyonlarından korumada yüksek etkinliğe sahip, önemli bir bağışıklama aracıdır. Aşının mevcut olduğu bölgelerde, özellikle 60 yaş ve üzeri, ayrıca 50-59 yaş arasında yüksek risk taşıyan yetişkinlerin aşılanması, hastaneye yatış ve ciddi solunum yolu hastalığı riskini önemli ölçüde azaltabilir. Aşı olmadan önce doktorunuza alerji öykünüzü ve kronik hastalıklarınızı mutlaka bildirin. Unutmayın, RSV mevsimi (genellikle sonbahar-ilkbahar arası) öncesinde aşılanmak en etkili korunma yöntemidir. Sağlıklı günler dileriz.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Aşı olma kararınızı bir sağlık uzmanıyla değerlendirmeniz önemlidir. Herhangi bir alerji veya beklenmedik yan etki durumunda derhal doktorunuza başvurun.
REKLAM ALANI
BENZER KONULAR
Düşük yapmak karmaşık ve duygusal bir deneyimdir ve tıbbi yardım almadan ilaç kullanmak tehlikeli olabilir.
Amitriptilin HCL Bu ilaç, depresyon gibi zihinsel / ruh hali sorunlarını tedavi etmek için kullanılır. Ruh halinizi ve iyi hissetmenizi...
Aimovig (erenumab), migren ataklarını önlemek için kullanılan aylık enjeksiyon tedavisidir. Kabızlık, enjeksiyon bölgesi ağrısı ve tansiyon yükselmesi gibi yan etkilere...
Aspirin nedir, ne işe yarar? Ağrı kesici ve kan sulandırıcı etkileri, kimlerin kullanmaması gerektiği ve uzman görüşüyle birlikte son güncelleme...
Türkiye'de RSV aşısını devlet karşılıyor mu? Risk grupları için SGK desteği ve gelecekteki aşı beklentileri bu özel araştırmada.
Minoksidil nedir, nasıl kullanılır? Saç dökülmesi tedavisinde minoksidil hakkında bilinmesi gerekenler. Uzman tavsiyeleri.
YORUMLAR