Beşinci hastalık (Eritema İnfeksiyozum) nedir? Belirtileri, bulaşma yolları ve tedavi süreci

Beşinci hastalık (Eritema İnfeksiyozum) nedir? Çocuklarda yanak kızarıklığı, döküntü, ateş gibi belirtiler nasıl gelişir? Bulaşma yolları, risk grupları ve tedavi süreci hakkında güncel bilgiler.

Hastalıklar
01.09.2025
Beşinci hastalık (Eritema İnfeksiyozum) nedir? Belirtileri, bulaşma yolları ve tedavi süreci

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi

Son Güncelleme: 14 Nisan 2026 • Okuma Süresi: 12 dk

Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), Merck Manual Profesyonel Sürüm ve Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Konseyi (NHMRC) güncel kılavuzları dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: Çocuklarında “tokat atılmış gibi” parlak kırmızı yanaklar ve vücutta dantel benzeri döküntü gören ebeveynler; beşinci hastalık tanısı almış veya şüphesi olan yetişkinler; özellikle hamileler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kan hastalığı bulunanlar ile bu hastalığı merak eden herkes.

Bir sabah uyandığınızda çocuğunuzun yanaklarının bir anda parlak kırmızıya döndüğünü ve sanki birisi tokat atmış gibi göründüğünü hayal edin. İşte beşinci hastalık tam olarak böyle başlıyor. İsmini, çocukluk çağının altı klasik döküntülü hastalığından (kızamık, kızamıkçık, kızıl, suçiçeği ve roseola) beşinci sırada yer almasından alan bu viral enfeksiyon, parvovirüs B19’un neden olduğu genellikle hafif seyreden bir hastalıktır.

Peki bu hastalık tam olarak nedir, nasıl bulaşır, kimler için risklidir ve tedavisi mümkün müdür? CDC ve NHS verileri ışığında, adını sık duymadığımız ama oldukça yaygın olan bu çocukluk hastalığını tüm yönleriyle ele alıyoruz.

1. Beşinci Hastalık Nedir? Neden “Beşinci” Deniyor?

Beşinci hastalık (tıbbi adıyla eritema infeksiyozum), parvovirüs B19 adlı bir virüsün neden olduğu, özellikle çocuklarda sık görülen bulaşıcı bir hastalıktır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) verilerine göre, enfekte olan kişilerin yaklaşık dörtte biri (%25) hiçbir belirti göstermez. Belirti gösterenlerde ise genellikle hafif ateş, burun akıntısı, baş ağrısı ve en karakteristik bulgu olan “tokat atılmış yanak” görünümü ortaya çıkar.

Peki neden “beşinci hastalık”? Tarihsel olarak, çocuklarda döküntüye neden olan altı klasik hastalık sıralanmıştır. Bunlar sırasıyla: kızamık, kızamıkçık, kızıl, suçiçeği, beşinci hastalık ve roseola (altıncı hastalık). İşte bu sıralamada beşinci sırada yer aldığı için “beşinci hastalık” olarak adlandırılır. İngilizce’de ise “slapped cheek syndrome” yani “tokat atılmış yanak sendromu” olarak da bilinir.

İlginç Bilgi: Kediler ve köpekler de parvovirüs enfeksiyonu geçirebilir, ancak onların parvovirüsü insanlara bulaşmaz. Beşinci hastalık sadece insanlardan insanlara geçer ve evcil hayvanlarınızdan bu hastalığı kapma riskiniz yoktur.

2. Beşinci Hastalık Nasıl Bulaşır? Kimler Risk Altında?

Beşinci hastalık, oldukça bulaşıcı bir enfeksiyondur. Virüs, enfekte bir kişinin öksürmesi veya hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıkların solunmasıyla bulaşır.

Ayrıca enfekte kişinin tükürüğü veya burun akıntısıyla doğrudan temas da bulaşmaya yol açabilir. CDC’nin belirttiğine göre, virüs en çok döküntü ortaya çıkmadan önceki dönemde bulaşıcıdır.

Döküntü ortaya çıktıktan sonra kişi genellikle bulaştırıcılığını kaybeder. Bu nedenle, döküntü başladıktan sonra çocukların okula gitmesinde bir sakınca yoktur.

NHS verilerine göre, beşinci hastalık en sık 5-15 yaş arası çocuklarda görülür ve salgınlar genellikle kış sonu ve ilkbahar başında ortaya çıkar. Erişkinler de enfekte olabilir, ancak çocuklara göre daha nadirdir. Bununla birlikte, erişkinlerde hastalık daha ağır seyredebilir ve özellikle eklem ağrıları daha sık görülür.

Önemli Uyarı: Döküntü ortaya çıktığında artık bulaştırıcılık kalmamıştır. Bu nedenle, çocuğunuzun yanakları kızardığında okula gitmesine izin verebilirsiniz. Ancak, ateş gibi diğer belirtiler devam ediyorsa evde dinlenmesi daha iyidir.

Risk altındaki gruplar şunlardır:

  • Okul öncesi ve okul çağındaki çocuklar: En sık görüldüğü gruptur. Salgınlar genellikle okullarda ve kreşlerde ortaya çıkar.
  • Hamileler: Daha önce beşinci hastalık geçirmemiş veya bağışıklığı olmayan hamileler, virüse maruz kalmaları durumunda risk altındadır. Enfeksiyon gebeliğin ilk 20 haftasında bebeğe zarar verebilir.
  • Bağışıklık sistemi zayıf olanlar: Organ nakli geçirenler, kemoterapi alan kanser hastaları veya HIV/AIDS gibi bağışıklık yetmezliği olan kişiler.
  • Kan hastalığı olanlar: Orak hücreli anemi, talasemi gibi kan bozuklukları olan kişilerde enfeksiyon daha ağır seyredebilir ve ciddi anemiye yol açabilir.

3. Beşinci Hastalığın Belirtileri Nelerdir? Döküntünün İki Evresi

Beşinci hastalığın belirtileri, enfeksiyondan sonraki 4-21 gün içinde (ortalama 14 gün) ortaya çıkar. Hastalık tipik olarak iki evreden oluşur:

Evre Belirtiler Süre
Prodromal Evre (Döküntü Öncesi) Hafif ateş, baş ağrısı, burun akıntısı, boğaz ağrısı, halsizlik, kas ağrıları. Çocuklar genellikle “hafif grip” geçiriyor gibi hisseder. Bu belirtiler genellikle hafiftir ve bazen hiç fark edilmeyebilir. Birkaç gün
Döküntü Evresi (Evre 1 – Yüz) Yanaklarda parlak kırmızı, “tokat atılmış” görünümünde döküntü. Bu görünüm hastalığın en karakteristik özelliğidir. Ağız çevresi genellikle soluk kalır. 1-4 gün
Döküntü Evresi (Evre 2 – Vücut) Yüz döküntüsünden 1-4 gün sonra gövde, kol ve bacaklarda dantel veya ağ benzeri kırmızı döküntü ortaya çıkar. Döküntü bazen kaşıntılı olabilir. Sıcak banyo, güneş ışığı veya egzersiz gibi faktörler döküntünün tekrar ortaya çıkmasına neden olabilir. 1-6 hafta

CDC’nin belirttiğine göre, döküntü genellikle 7-10 gün içinde kaybolur, ancak haftalarca gelip gidebilir ve özellikle sıcak ortamlarda, güneş altında veya egzersiz sonrası tekrarlayabilir.

Erişkinlerde farklılıklar: Erişkinlerde beşinci hastalık çocuklara göre daha ağır seyredebilir. Özellikle eklem ağrıları ve şişlikleri (poliartropati sendromu) çok daha sık görülür.

CDC verilerine göre, enfekte olan erişkin kadınların yaklaşık %80’i eklem ağrısı yaşar. Bu ağrılar genellikle ellerde, bileklerde, dizlerde ve ayaklarda simetrik olarak ortaya çıkar ve 1-3 hafta sürebilir, nadiren aylarca devam edebilir.

4. Beşinci Hastalık Tanısı Nasıl Konulur?

Beşinci hastalık tanısı genellikle karakteristik döküntü görünümüne dayanarak klinik olarak konur. Merck Manual Profesyonel Sürüm’e göre, tipik “tokat atılmış yanak” görünümü ve ardından gelen dantel benzeri vücut döküntüsü, deneyimli bir hekim için tanı koymada genellikle yeterlidir.

Laboratuvar testleri genellikle gerekli değildir, ancak aşağıdaki durumlarda istenebilir:

  • Hamilelerde: Maruziyet sonrası bağışıklık durumunu değerlendirmek için parvovirüs B19 IgM ve IgG antikor testleri yapılabilir.
  • Bağışıklığı baskılanmış hastalarda: Uzun süreli enfeksiyonu değerlendirmek için PCR testi kullanılabilir.
  • Kan hastalığı olanlarda: Anemi nedenini araştırmak için testler yapılabilir.

CDC’nin belirttiği gibi, antikor testleri daha önce enfeksiyon geçirip geçirmediğinizi (IgG pozitifliği) veya yakın zamanda enfekte olup olmadığınızı (IgM pozitifliği) gösterebilir.

5. Beşinci Hastalık Nasıl Tedavi Edilir?

Beşinci hastalığın spesifik bir antiviral tedavisi yoktur ve genellikle kendi kendine iyileşen bir hastalıktır. CDC ve NHS’nin önerilerine göre tedavi, semptomları hafifletmeye yöneliktir:

Semptom Önerilen Tedavi
Ateş ve ağrı Parasetamol (asetaminofen) veya ibuprofen. Not: 16 yaş altı çocuklara ASPİRİN KESİNLİKLE VERİLMEZ (Reye sendromu riski).
Kaşıntı Antihistaminikler (difenhidramin gibi) veya topikal kaşıntı gidericiler.
Eklem ağrısı NSAID’ler (ibuprofen, naproksen) ağrı ve şişliği azaltabilir. Genellikle 1-3 hafta içinde kendiliğinden geçer.
Genel rahatsızlık Bol sıvı tüketimi, dinlenme, hafif beslenme.

Evde Yapabilecekleriniz:

  • Çocuğunuzu rahat ettirin, bol sıvı verin (su, ıhlamur, papatya çayı).
  • Kaşıntıyı azaltmak için ılık (sıcak değil) duş yaptırın.
  • Odasını serin tutun, çünkü sıcak döküntüyü kötüleştirebilir.
  • Güneşten ve aşırı sıcaktan koruyun.
  • Çocuğunuzun tırnaklarını kısa tutarak kaşımaya bağlı cilt hasarını önleyin.

Not: Antibiyotikler beşinci hastalığa (viral bir enfeksiyon) karşı etkisizdir. Sadece bakteriyel ek enfeksiyon geliştiğinde kullanılırlar.

6. Gebelikte Beşinci Hastalık: Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Önemli Uyarı: Daha önce beşinci hastalık geçirmemiş veya bağışıklığı olmayan hamileler, enfeksiyona maruz kalmaları durumunda mutlaka doktorlarına danışmalıdır.

Beşinci hastalık, sağlıklı erişkinler için genellikle hafif bir hastalık olsa da, gebelikte enfeksiyon bebek için risk oluşturabilir. NHMRC (Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Konseyi) verilerine göre:

  • Enfeksiyon gebeliğin ilk 20 haftasında meydana gelirse: Bebeğe geçme riski yaklaşık %33-51’dir. Enfekte olan bebeklerin %5’inden azında ciddi anemi (kansızlık) gelişir ve bu durum düşükle sonuçlanabilir.
  • Enfeksiyon 9-20. haftalar arasında olursa: Düşük riski yaklaşık %15’e kadar yükselebilir.
  • Enfeksiyon 20. haftadan sonra olursa: Bebek için risk çok daha düşüktür (%1’den az).
  • Önemli not: Enfeksiyonu geçiren ve bebeği etkilenmeyen annelerin bebeklerinde herhangi bir doğum kusuru görülmez.

Hamilelikte beşinci hastalığa maruz kalan kadınlar için genellikle kan testi yapılarak bağışıklık durumları kontrol edilir.

Eğer bağışıklık yoksa ve enfeksiyon doğrulanırsa, bebeğin durumunu izlemek için düzenli ultrason takipleri yapılır. Nadir durumlarda, bebekte ciddi anemi gelişirse, rahim içinde kan transfüzyonu (intrauterin transfüzyon) gerekebilir.

7. Beşinci Hastalığın Komplikasyonları ve Risk Grupları

Beşinci hastalık, sağlıklı çocuklar ve erişkinler için genellikle komplikasyonsuz iyileşir. Ancak bazı risk gruplarında ciddi komplikasyonlar görülebilir:

Risk Grubu Olası Komplikasyon
Kronik anemi hastaları (orak hücreli anemi, talasemi) Geçici aplastik kriz: Kırmızı kan hücresi üretiminin geçici olarak durması sonucu ciddi anemi. Bu durum kan transfüzyonu gerektirebilir.
Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar (organ nakli, kemoterapi, HIV/AIDS) Kronik enfeksiyon: Virüs vücuttan temizlenemez ve aylarca devam eden anemiye yol açabilir.
Hamileler (özellikle ilk 20 hafta) Fetal hidrops: Bebeğin vücudunda aşırı sıvı birikmesi, kalp yetmezliği. Düşük veya ölü doğum riski.
Erişkinler (özellikle kadınlar) Kronik eklem ağrısı (artropati): Nadiren aylarca veya yıllarca sürebilen eklem şişliği ve ağrısı.

8. Beşinci Hastalıkta Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Beşinci hastalık genellikle evde yönetilebilen hafif bir hastalıktır. Ancak aşağıdaki durumlarda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

Acil Tıbbi Değerlendirme Gerektiren Durumlar:

  • Aşırı yorgunluk, soluk cilt, nefes darlığı: Ciddi anemi belirtisi olabilir.
  • Şiddetli baş ağrısı, boyun tutulması, ışığa hassasiyet: Menenjit belirtisi olabilir.
  • Şiddetli eklem ağrısı: Günlük aktiviteleri engelliyorsa.
  • Yüksek ateş (39°C üzeri): Başka bir enfeksiyonun habercisi olabilir.
  • Hamilelikte maruziyet: Beşinci hastalık geçiren biriyle temas ettiyseniz mutlaka doktorunuza danışın.
  • Bağışıklık sistemi zayıf veya kan hastalığı olanlarda herhangi bir belirti: Daha dikkatli takip gerekir.

9. Beşinci Hastalıktan Korunma Yolları

Beşinci hastalığın önlenmesi için spesifik bir aşı bulunmamaktadır. Bu nedenle korunma, bulaşmayı azaltmaya yönelik önlemlere dayanır:

Önlem Nasıl Yapılır?
El hijyeni Ellerinizi sık sık sabun ve suyla en az 20 saniye yıkayın. Su ve sabun yoksa alkol bazlı el dezenfektanı kullanın.
Solunum hijyeni Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille veya dirseğinizin içiyle kapatın. Kullanılmış mendilleri hemen çöp kutusuna atın.
Yüzey temizliği Sık dokunulan yüzeyleri (kapı kolları, oyuncaklar, tezgahlar) düzenli olarak temizleyin ve dezenfekte edin.
Maruziyetten kaçınma (risk grupları) Hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar, özellikle salgın dönemlerinde hasta kişilerle yakın temastan kaçınmalıdır.
Bağışıklık durumunun bilinmesi Hamile kalmayı planlayan veya risk grubunda olan kişiler, daha önce beşinci hastalık geçirip geçirmediklerini öğrenmek için kan testi yaptırabilir.
Okula veya işe dönüş: Döküntü ortaya çıktığında bulaştırıcılık bittiği için, çocuğunuzun okula gitmesinde bir sakınca yoktur. Ancak ateş gibi diğer belirtiler devam ediyorsa veya kendini iyi hissetmiyorsa evde dinlenmesi daha iyidir.

10. Beşinci Hastalık Hakkında Sık Sorulan Sorular

Beşinci hastalık kaç kez geçirilir?
Genellikle bir kez geçirilir. Enfeksiyon sonrası vücut ömür boyu bağışıklık kazanır. Ancak bağışıklık sistemi çok zayıf olan kişilerde nadiren tekrarlayabilir.

Beşinci hastalığın döküntüsü ne kadar sürer?
Yüz döküntüsü genellikle 1-4 gün içinde solar. Vücut döküntüsü ise 1-6 hafta kadar sürebilir ve özellikle sıcak, güneş ışığı veya egzersiz gibi faktörlerle tekrarlayabilir.

Döküntü ortaya çıktıktan sonra bulaştırıcılık devam eder mi?
Hayır. Virüs en çok döküntü ortaya çıkmadan önceki dönemde bulaşıcıdır. Döküntü başladığında kişi artık bulaştırıcı değildir. Bu nedenle, döküntü olan çocuğun okula gitmesi güvenlidir.

Beşinci hastalığın aşısı var mı?
Hayır. Beşinci hastalık için henüz geliştirilmiş bir aşı bulunmamaktadır. Korunma, hijyen önlemleri ve hasta kişilerle temastan kaçınmaya dayanır.

Daha önce beşinci hastalık geçirip geçirmediğimi nasıl öğrenebilirim?
Kan testi ile parvovirüs B19 antikorlarına (IgG) bakılır. IgG pozitifliği, daha önce enfeksiyon geçirdiğinizi ve bağışıklık kazandığınızı gösterir.

Beşinci hastalık evcil hayvanlardan bulaşır mı?
Hayır. Kediler ve köpekler de parvovirüs enfeksiyonu geçirebilir, ancak bu virüsler insanlara bulaşmaz. Beşinci hastalık sadece insandan insana geçer.

Erişkinlerde beşinci hastalık daha mı ağır seyreder?
Genel olarak evet. Erişkinlerde ateş daha yüksek olabilir ve en önemlisi eklem ağrıları çok daha sık görülür (kadınlarda %80’e varan oranlarda). Eklem ağrıları haftalarca hatta aylarca sürebilir.

11. Uluslararası Bilimsel Kaynaklar

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Parvovirus B19. 2025.
  • UK National Health Service (NHS). Slapped cheek syndrome (fifth disease). 2025.
  • Merck Manual Professional Version. Erythema Infectiosum (Parvovirus B19 Infection). 2023.
  • National Health and Medical Research Council (NHMRC). Fifth disease (slapped cheek syndrome) fact sheet. August 2024.
  • BMJ Best Practice. Erythema infectiosum. November 2024.
  • Medscape. Erythema Infectiosum. 2024.
  • StatPearls. Parvovirus B19 (Fifth Disease). 2025.
  • National Center for Biotechnology Information (NCBI). Parvovirus B19 in Pregnancy—Do We Screen for Fifth Disease or Not? 2024.

Hafif Ama Bilinçli Yaklaşılması Gereken Bir Hastalık
Beşinci hastalık, adı kulağa ne kadar yabancı gelse de, çocuklar arasında oldukça yaygın görülen ve genellikle hafif seyreden bir viral enfeksiyondur. “Tokat atılmış yanak” görünümü ve dantel benzeri döküntüsü ile tanınan bu hastalık, sağlıklı çocuklar ve erişkinler için genellikle endişe edilecek bir durum değildir. Ancak, hamileler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik kan hastalığı bulunanlar için daha dikkatli olunması gereken bir enfeksiyondur. CDC ve NHS’nin ortak çağrısı: Belirtileri tanıyın, risk gruplarını bilin, hijyen kurallarına uyun ve şüpheli durumlarda doktora danışın. Unutmayın, beşinci hastalıkta döküntü başladığında bulaştırıcılık biter, bu nedenle çocuğunuzu sosyal hayattan izole etmenize gerek yoktur.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir sağlık sorununuz için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışın.