Beynin derininde saklı harita ortaya çıktı: Epilepsi ameliyatlarında riskler azalabilir mi?

Epilepsi cerrahisinde en hassas konulardan biri, nöbetleri azaltmaya çalışırken konuşma, yutma ya da el hareketleri gibi temel işlevlere zarar vermemektir. Mayo Clinic araştırmacılarının yayımladığı yeni çalışma, beynin derinlerinde yer alan ve uzun süredir tam olarak çözülemeyen bir bölgede dikkat çekici bir “hareket haritası” bulunduğunu gösterdi. Araştırmacılara göre bu bulgu, epilepsi ameliyatlarının daha güvenli planlanmasına ve gelecekte konuşma ya da hareket bozukluklarına yönelik tedavilere yeni bir yön verilmesine yardımcı olabilir.

İnsula bölgesinde neden yeni bir beyin haritası aranıyordu?

Çalışmanın odağında, beynin yüzeyinin birkaç santimetre altında yer alan ve diğer lobların altında gizlenen insula adlı bölge vardı. Bu alanın yıllardır birçok görev sırasında aktif olduğu biliniyordu; ancak gerçekten organize bir “vücut haritası” taşıyıp taşımadığı net değildi. Baş yazar Dr. Panos Kerezoudis, bu bölgenin ana motor korteks gibi düzenli bir yerleşime sahip olup olmadığını anlamak istediklerini belirtti. Kıdemli yazar Dr. Kai Miller ise bu keşfin, hareketin beyinde düşündüğümüzden daha yaygın ve entegre bir ağ tarafından yönetildiğini gösterdiğini vurguladı.

Araştırma nasıl yapıldı ve kaç hasta incelendi?

Araştırma, tıbbi olarak dirençli epilepsisi olan 18 hasta üzerinde yürütüldü. Bu hastalara klinik takiplerinin bir parçası olarak ince kayıt elektrotları yerleştirildi. Hastalar hastanede yatarken el açıp kapama, dili hareket ettirme ve ayağı bükme gibi basit görevler yaptı. Elektrotlar, hem insulada hem de beynin ana hareket merkezi olan primer motor kortekste oluşan elektriksel aktiviteyi milisaniye düzeyinde kaydetti.

Sonuçlarda hangi hareket alanları öne çıktı?

Veriler, insula içinde rastgele değil, belirgin bir organizasyon olduğunu ortaya koydu. El hareketleri bir alanı, dil hareketleri başka bir alanı, ayak hareketleri ise daha silik de olsa farklı bir alanı aktive etti. Araştırma ekibi ayrıca primer motor korteksin önce aktifleştiğini, ardından insulanın devreye girdiğini ve sonra hareketin gerçekleştiğini bildirdi. Bu zamanlama, insulanın yalnızca sonradan tepki veren pasif bir bölge olmadığını düşündürüyor.

Epilepsi cerrahisi açısından neden önemli olabilir?

Epilepsi cerrahları bazı hastalarda nöbet odağına ulaşmak için insula içinde ya da bu bölgeye yakın alanlarda çalışabiliyor. Ancak bu derin bölgede konuşma, yutma ve el hareketiyle ilişkili işlevlerin tam yerleşimi bugüne kadar ayrıntılı biçimde bilinmiyordu. Mayo Clinic’e göre, bu tür işlemlerden sonra hastaların yüzde 30’una kadarında geçici konuşma, yutma veya el hareketi sorunları görülebiliyor. Kişiye özel işlev haritalarının çıkarılması, bu riskleri daha iyi öngörmeyi ve bazı durumlarda azaltmayı mümkün kılabilir.

Bu keşif sadece epilepsiyle mi sınırlı kalabilir?

Araştırmacılar, bulgunun yalnızca epilepsi bakımına değil; inme sonrası konuşma kaybı, el hareketlerinde bozulma ve hedefli beyin uyarımı gibi alanlara da ileride katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Çünkü hareketin yalnızca primer motor kortekse değil, insulayı da içeren daha geniş bir ağa dayandığı düşünülürse, gelecekteki nöromodülasyon tedavilerinin birden fazla bölgeyi hesaba katması gerekebilir.

Araştırmayı kimler yürüttü ve ne zaman yayımlandı?

Haberleştirilen araştırma, Mayo Clinic ekibi tarafından yürütüldü. Metinde öne çıkan isimler Dr. Panos Kerezoudis ve Dr. Kai Miller oldu. Çalışma 18 Şubat 2026 tarihinde Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlandı; Mayo Clinic News Network ise haberi 4 Mart 2026 tarihinde paylaştı.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir. Daha fazla bilgi için Sorumluluk Reddi metnini inceleyebilirsiniz.