AİRLAST nedir?

AİRLAST lökotrienler adı verilen maddeleri engelleyen bir lökotrien alıcısı (reseptör) antagonistidir (karşıt etki gösteren). Lökotrienleri engelleyerek astım belirtilerini iyileştirir ve alerjik nezleyi iyileştirir.

İlaç
17.06.2023
AİRLAST nedir?

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi 

Son Güncelleme 8 Haziran 2026 • Okuma Süresi: 12 dk

Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; pediatrik göğüs hastalıkları, alerji ve immünoloji, aile hekimliği klinik yaklaşımları ile güncel uluslararası kılavuzlar (GINA, ARIA dikkate alınarak hazırlanmıştır. Montelukast (AİRLAST), lökotrien reseptör antagonisti sınıfında, özellikle persistan astım ve alerjik rinit tedavisinde yaygın olarak kullanılan etkin bir ajandır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: Persistan astım, egzersize bağlı bronkospazm veya mevsimsel/yıl boyu alerjik rinit tanısı alan hastalar ve yakınları; AİRLAST kullanan veya kullanmaya başlayacak olanlar; ilacın dozaj formları (tablet, çiğneme tableti, granül), yan etkileri (özellikle nöropsikiyatrik etkiler), ilaç etkileşimleri ve çocuklarda kullanım güvenliği hakkında detaylı bilgi isteyenler.

AİRLAST (etken madde: montelukast), lökotrien reseptör antagonisti (LTRA) sınıfından oral bir ilaçtır. Montelukast, bronkospazm ve alerjik inflamasyonun temel aracılarından biri olan sisteinil lökotrienlerin (LTD₄) reseptörlerini seçici ve yüksek afiniteyle bloke eder. Bu sayede havayollarında bronkodilatasyon sağlar, mukus sekresyonunu azaltır ve alerjik süreçte rol oynayan eozinofillerin birikimini engeller.

Günlük tek doz oral kullanım avantajı sayesinde, özellikle çocuklar ve inhaler cihaz kullanmakta zorlanan hastalar için uygun bir ek tedavi seçeneğidir.

Klinik Not: Montelukast, akut astım atağının tedavisinde kullanılmaz; hızlı etki göstermez. Tedaviye başlandıktan sonra etkinin görülmesi günler veya haftalar alabilir. Astım kontrolünün bozulması durumunda, hasta mutlaka doktoruna danışmalı ve kurtarıcı inhalerini (örn. salbutamol) yanında bulundurmalıdır. FDA ve diğer otoriteler, montelukast kullanımı ile ilişkili nöropsikiyatrik olaylar (ajitasyon, depresyon, intihar düşüncesi) konusunda ciddi uyarı yayınlamıştır; bu tür belirtiler gelişirse ilaç kesilmeli ve doktora başvurulmalıdır.

AİRLAST – Klinik Özet ve Yan Etkiler

Yan etkiler – Sıklık ve klinik yönetim
  • Yaygın (1/100 – 1/10): Baş ağrısı, karın ağrısı, susama, yorgunluk. Genellikle hafif ve geçicidir; semptomatik tedavi ile yönetilebilir.
  • Yaygın olmayan (1/1.000 – 1/100): Uykusuzluk (insomnia), deri döküntüsü, kaşıntı, ürtiker, diş ağrısı, ekimoz (morarma). Döküntü gelişirse doktora danışılmalıdır.
  • Seyrek (1/10.000 – 1/1.000): Nöropsikiyatrik olaylar: Ajitasyon, saldırganlık, anksiyete, depresyon, anormal rüyalar (kabuslar), halüsinasyonlar, enürezis (çocuklarda gece alt ıslatma), tremor, intihar düşüncesi (çok seyrek). Bu belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa ilaç kesilmeli ve derhal doktora başvurulmalıdır.
  • Çok seyrek (<1/10.000): Stevens-Johnson sendromu, toksik epidermal nekroliz, eozinofilik granülomatoz polianjitis (Churg-Strauss sendromu), periferik ödem, çarpıntı, gecikmiş trombositopeni. Bu durumlar ciddidir ve acil müdahale gerektirir.
  • Alerjik reaksiyonlar (Sıklığı bilinmiyor): Anafilaksi (yüz/dil/boğak şişmesi, nefes darlığı, kurdeşen). Acil tıbbi yardım gerekir.
Klinik endikasyonlar (hangi durumlarda kullanılır?)
  • Persistan astım: İnhaler kortikosteroidlere ek tedavi olarak (orta-yüksek doz ICS ile kontrol altına alınamayan astımda). Özellikle egzersize bağlı bronkospazmda (egzersiz astımı) etkilidir.
  • Mevsimsel ve yıl boyu alerjik rinit: Burun tıkanıklığı, akıntı, kaşıntı, hapşırma gibi semptomların giderilmesinde (tek başına veya antihistaminiklerle birlikte).
  • Egzersize bağlı bronkospazm (EBB): Egzersiz öncesi önleyici (profilaktik) kullanım.
  • Asetilsalisilik asit (aspirin) duyarlı astımda: Aspirin intoleransı olan astım hastalarında.
  • 6 aylıktan büyük çocuklarda astım profi laksisi ve tedavisi (uygun formülasyonla).
Dozaj rejimi (yetişkin ve pediatri) – AİRLAST formülasyonları
  • Yetişkin ve 15 yaş üstü (film tablet): Günde 1 kez akşam yatmadan önce 10 mg.
  • 6-14 yaş arası çocuklar (çiğneme tableti): Günde 1 kez akşam 5 mg.
  • 2-5 yaş arası çocuklar (çiğneme tableti veya granül): Günde 1 kez akşam 4 mg.
  • 6 ay-2 yaş arası bebekler (granül saşe): Günde 1 kez akşam 4 mg. Granüller soğuk, yumuşak yiyeceklere (ör. elma püresi, yoğurt) karıştırılarak verilmelidir, ancak sıvı içinde eritilmemelidir.
  • Egzersize bağlı bronkospazmda: Egzersizden en az 2 saat önce alınmalıdır. Zaten günlük düzenli kullanan hastalarda ek doz gerekmez.
Kullanım talimatları (oral tabletler)
  • İlacın etkinliği için düzenli kullanım şarttır; atlanan dozlar tedavi başarısını düşürür.
  • Aç veya tok kullanılabilir. Yemekle birlikte alınması emilimi etkilemez.
  • Akşam yatmadan önce alınması önerilir (endojen lökotrien salınımının gece artması nedeniyle).
  • Çiğneme tableti iyice çiğnenmelidir; film tablet bütün olarak su ile yutulur.
  • Granül saşe doğrudan ağza boşaltılmamalı; bir kaşık soğuk/yumuşak gıdaya (ör. elma püresi, havuç püresi, yoğurt) karıştırılarak 15 dakika içinde alınmalıdır.
Özel uyarılar ve hasta izlemi (Kontrendikasyonlar)
  • Mutlak kontrendikasyon: Montelukast veya ilacın yardımcı maddelerine karşı aşırı duyarlılığı olanlarda.
  • Nöropsikiyatrik izlem: Özellikle çocuklar ve ergenlerde, tedavi sırasında ve sonrasında davranış değişiklikleri, depresyon belirtileri, intihar düşüncesi açısından dikkatli olunmalıdır. Bu tür belirtiler ortaya çıkarsa ilaç kesilmeli ve doktora başvurulmalıdır.
  • Akut astım atağında kullanmayın: AİRLAST akut atağı durdurmak için etkili değildir; atağın tedavisi için kurtarıcı bronkodilatörler (salbutamol) kullanılmalıdır.
  • Gebelik ve emzirme: FDA gebelik kategorisi B’dir. Gebelikte kullanımı, potansiyel fayda riskten fazla ise doktor kontrolünde olmalıdır. Montelukast anne sütüne geçer; emziren annelerde dikkatli kullanılmalıdır.
İlaç etkileşimleri
  • Fenobarbital, rifampisin: Montelukastın plazma konsantrasyonunu azaltabilir (karaciğer enzim indüksiyonu).
  • Gemfibrozil, klaritromisin: Montelukastın konsantrasyonunu artırabilir (doz ayarı gerekebilir).
  • Varfarin: Montelukast varfarinin antikoagülan etkisini potansiyelize edebilir (INR takibi önerilir).
  • Diğer ilaçlar: Teofilin, prednizon, antihistaminiklerle etkileşim bildirilmemiştir.

1. AİRLAST endikasyonları – Karşılaştırmalı tablo

Endikasyon Klinik yarar Önerilen doz (yetişkin) Klinik notlar
Persistan astım (ek tedavi) Semptom kontrolünde %20-30 ek iyileşme, günlük kurtarıcı ihtiyacını azaltır. 10 mg/gün (akşam) Özellikle atopik (alerjik) astımlılarda, egzersiz astımında ve aspirin duyarlı astımda daha etkilidir.
Mevsimsel alerjik rinit Burun tıkanıklığı (konjesyon) üzerine etkin, göz semptomlarını da azaltır. 10 mg/gün (akşam) Antihistaminiklerle kombine edilebilir; özellikle nazal konjesyon baskınken tercih edilir.
Egzersize bağlı bronkospazm Egzersiz sonrası FEV₁ düşüşünü %50-60 azaltır. 10 mg (egzersizden 2 saat önce) Günlük düzenli kullanan hastalarda ek doz gerekmez.

2. AİRLAST kullanırken nelere dikkat edilmeli?

  • Nöropsikiyatrik belirtileri izleyin: Tedavinin başlangıcında ve devamında, özellikle çocuk ve ergenlerde, intihar düşüncesi, depresyon, davranış değişiklikleri (saldırganlık, halüsinasyon) açısından dikkatli olunmalıdır. Bu tür belirtiler geliştiğinde ilacı kesin ve doktora başvurun.
  • Gece kabusları/uyku bozuklukları: Yaygın olmayan bir yan etkidir; ilacın sabah alınması (doktorunuza danışarak) bu etkiyi azaltabilir.
  • Enürezis (çocuklarda alt ıslatma): Seyrek görülen bir yan etkidir, genellikle tedavi kesildikten sonra düzelir.
  • Astım kontrol testi: Düzenli takip ve inhaler kortikosteroid dozunu doktor önerisi olmadan azaltmayın veya kesmeyin.
  • Akut atak yönetimi: Montelukast akut atağı durdurmaz; her zaman hızlı etkili bir bronkodilatör (kurtarıcı inhaler) taşıyın.

3. Hangi durumlarda doktor aranmalı / acil servis?

  • Nöropsikiyatrik acil durumlar: İntihar girişimi, şiddetli depresyon, halüsinasyonlar, konfüzyon.
  • Ağır alerjik reaksiyon: Nefes darlığı, yüz ve boğakta şişme, yaygın kurdeşen.
  • Şiddetli deri döküntüsü: Vezikül, kabarcık veya mukozal tutulum (Stevens-Johnson sendromu şüphesi).
  • Astım kontrolünün belirgin kötüleşmesi: Kurtarıcı inhaler kullanımında artış, gece uykudan uyandıran semptomlar, egzersiz toleransında azalma.
  • Eozinofili ve sistemik semptomlar: Nefes darlığı, deri döküntüsü, ateş, kalpte üfürüm – Churg-Strauss sendromu nadir bir komplikasyondur.

4. Sık Sorulan Sorular (SSS)

Soru: AİRLAST’ın nöropsikiyatrik yan etkileri geri dönüşümlü müdür?
Cevap: Evet, bu yan etkiler genellikle ilaç kesildikten sonra günler veya haftalar içinde düzelir. Ancak, intihar düşüncesi veya ciddi davranış değişikliklerinde hemen tıbbi yardım alınmalıdır.
Soru: AİRLAST’ı akşam yerine sabah alabilir miyim?
Cevap: Astımda gece semptomları önlemek için akşam alınması idealdir. Ancak gece kabusları gibi uyku bozuklukları yaşıyorsanız, doktorunuza danışarak sabah saatine çekebilirsiniz.
Soru: AİRLAST’ı inhaler kortikosteroid ile birlikte kullanabilir miyim?
Cevap: Evet, en yaygın kullanım şekli budur. AİRLAST ek tedavi olarak verilir; kontrolü kötü olan astımda tek başına yeterli değildir.
Soru: AİRLAST’ın fiyatı nedir ve SGK karşılıyor mu?
Cevap: AİRLAST, montelukast içeren jenerik bir ilaçtır. 10 mg 28 tabletlik ambalajın fiyatı yaklaşık 140-200 TL arasındadır. SGK, astım ve alerjik rinit tanısı ile beyaz reçete kapsamında geri öder. Fiyatlar eczanelere göre değişebilir.

5. İlaç Bulunabilirliği ve Fiyat Bilgisi (Türkiye – 2026)

AİRLAST 10 mg Film Tablet (28 tablet): Beyaz reçete ile eczanelerde mevcut, ortalama fiyat: 160-220 TL. SGK geri ödemesi vardır (endikasyona bağlı).

AİRLAST 5 mg Çiğneme Tableti (28 tablet): Ortalama fiyat: 140-180 TL.

AİRLAST 4 mg Granül Saşe (28 saşe): Ortalama fiyat: 180-250 TL.

⚠️ Not: Fiyatlar eczaneye, SGK indirimine ve güncel kur/kar marjına göre değişiklik gösterebilir. Güncel fiyat için eczanenizle iletişime geçiniz.

6. Güncel klinik kılavuzlar ne söylüyor?

GINA 2025 (Global Initiative for Asthma): Montelukast, düşük doz ICS ile kontrol altına alınamayan persistan astımda ek tedavi olarak önerilir (Adım 3). Egzersize bağlı bronkospazmda ve alerjik riniti olan astım hastalarında tercih edilebilir. Nöropsikiyatrik yan etkiler konusunda hasta ve aile bilgilendirilmelidir.

ARIA 2025 (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma): Orta-ağır alerjik rinit tedavisinde nazal kortikosteroidlerle birlikte oral LTRA (montelukast) kombinasyonu önerilir. Özellikle astım ve rinit birlikteliğinde avantajlıdır.

FDA Drug Safety Communication (2020, güncellendi): Montelukast ile ilgili nöropsikiyatrik olay riski nedeniyle, mevsimsel alerjik rinit tedavisinde alternatif ilaçlar (antihistaminikler, nazal kortikosteroidler) mevcut olduğu sürece montelukast reçete edilirken dikkatli olunmalıdır.

7. Kaynaklar

  • Global Initiative for Asthma (GINA) 2025 Report.
  • ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma) 2025 Update.
  • FDA Drug Safety Communication: Montelukast (Singulair) – Neuropsychiatric Events. 2020.
  • AİRLAST Kısa Ürün Bilgisi (Abdi İbrahim İlaç).
  • UpToDate – Montelukast: Drug information.

AİRLAST ile güvenli ve etkili tedavi için son söz

Montelukast (AİRLAST), uygun endikasyonda ve düzenli kullanıldığında astım ve alerjik rinit semptomlarını kontrol altına almada etkili bir oral ajandır. Ancak, nadir de olsa ciddi nöropsikiyatrik yan etkilere neden olabileceği için, özellikle çocuk ve ergenlerde başta olmak üzere tüm hastalarda ruhsal durum ve davranış değişiklikleri yakından izlenmelidir. Bu tür belirtiler geliştiğinde ilaç kesilmeli ve alternatif tedaviler için doktora danışılmalıdır. Akut astım atağında kullanılmaz ve düzenli doktor takibi şarttır.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. AİRLAST reçeteli bir ilaçtır, kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın. Burada belirtilen doz ve endikasyonlar genel klinik bilgilerdir, bireysel tedavi planı mutlaka hekiminiz tarafından düzenlenmelidir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.