ASACOL nedir?

ASACOL, Rektumda (dışkının atılmadan önce tutulduğu yer) sınırlı ülseratif kolitin (iltihabi kalın bağırsak (kolon) hastalığı) akut (ani başlangıçlı) vakalarının tedavisinde ve hastalığın tekrarının önlenmesinde (koruyucu tedavi) kullanılır.

İlaç
17.06.2023
ASACOL nedir?

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi

2 Haziran 2026 • Okuma Süresi: 10 dk

Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; gastroenteroloji, pediatri ve aile hekimliği klinik yaklaşımları ile güncel uluslararası kılavuzlar (ECCO, AGA, FDA) dikkate alınarak hazırlanmıştır. Mesalazin (ASACOL), inflamatuar bağırsak hastalıklarında birinci basamak topikal anti-inflamatuar ajandır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı tanısı alan hastalar ve yakınları; mesalazin (ASACOL) kullanan veya kullanmaya başlayacak olanlar; ilacın dozaj formları (tablet, fitil, lavman), yan etkileri, gebelikte kullanımı ve diğer ilaçlarla etkileşimleri hakkında detaylı bilgi isteyenler.

ASACOL (etken madde: mesalazin / mesalamine), 5-aminosalisilik asit (5-ASA) grubundan bir anti-inflamatuar ilaçtır. Özellikle ülseratif kolit olmak üzere inflamatuar bağırsak hastalıklarında (IBD) birinci basamak tedavi olarak kullanılır.

Etki mekanizması tam olarak bilinmemekle birlikte, bağırsak mukozasında lokal olarak siklooksijenaz ve lipoksijenaz yollarını bloke ederek lökotrien ve prostaglandin üretimini azalttığı düşünülmektedir.

ASACOL, pH 7 veya daha yüksek seviyede çözünen enterik bir kaplama ile korunur, böylece etkin madde terminal ileum ve kolonda salınır ve sistemik emilim sınırlıdır (%28 civarı).

Klinik Not: ASACOL, sülfasalazine göre sülfapiridin içermediği için yan etki profili daha iyidir. Özellikle sülfasalazine bağlı baş ağrısı, bulantı ve oligospermi yaşayan hastalarda tercih edilir. Tedaviye başlamadan önce böbrek fonksiyonları değerlendirilmeli, tedavi sırasında periyodik izlem yapılmalıdır.

ASACOL – Klinik Özet

Klinik endikasyonlar (hangi durumlarda kullanılır?)
  • Ülseratif kolit – aktif hastalık: Hafif ila orta şiddette alevlenmelerde ilk tercih tedavi. Yetişkinlerde 800 mg (2 x 400 mg) günde 3 kez, 6 hafta.
  • Ülseratif kolit – remisyon idamesi: Alevlenmelerin önlenmesi için yetişkinlerde günde 1.6 g (4 x 400 mg) bölünmüş dozlarda.
  • Distal ülseratif kolit (proktit, proktosigmoidit): Fitil (500 mg) veya lavman (4 g/100 ml) formları ile topikal tedavi.
  • Crohn ileo-koliti – remisyon idamesi: Cerrahi sonrası nüksün önlenmesinde endikedir. Yetişkinlerde günde 2.4 g (6 x 400 mg).
Dozaj rejimi (pediatri ve yetişkin) – ASACOL formülasyonları
  • Yetişkin (oral tablet): Aktif hastalıkta 2.4-4.8 g/gün bölünmüş dozlarda (en fazla 4.8 g/gün). İdamede 1.2-2.4 g/gün tek veya bölünmüş doz.
  • Pediatri (6-18 yaş, oral): Aktif hastalıkta 30-50 mg/kg/gün bölünmüş doz (maks. 75 mg/kg/gün, toplam 4 g/gün). İdamede 15-30 mg/kg/gün (maks. 2 g/gün). 40 kg altına yarım yetişkin dozu önerilir.
  • Fitil (500 mg): Yetişkinlerde günde 1-2 kez 1 fitil (rektal). İdamede günde 1 fitil.
  • Lavman (4 g/100 ml): Gece yatmadan önce 1 lavman (4 g), 3-6 hafta.
  • Önemli: 2 x 400 mg tablet, bir 800 mg tablet ile birebir değiştirilemez. Biyoeşdeğerlik farklıdır.
Kullanım talimatları (oral tablet)
  • Tabletler bütün olarak yutulmalı, kırılmamalı, çiğnenmemeli veya ezilmemelidir.
  • Aç veya tok kullanılabilir. Mümkünse yemekten önce bir bardak su ile alınmalıdır.
  • Tabletler nemden korunmalı, kapağı sıkıca kapatılmalıdır.
  • Doğal seyirde bazen dışkıda tablet kabukları görülebilir; bu durum tekrarlıyorsa doktora bildirilmelidir.
En sık görülen yan etkiler ve yönetimi
  • Gastrointestinal (%5-15): Diyare, bulantı, karın ağrısı, flatulans. Genellikle hafif, doz azaltımı veya probiyotik ile yönetilir.
  • Baş ağrısı (%5-10): Doz azaltımı veya geçici analjezik kullanımı.
  • Deri döküntüsü (%2-4): Hafif makülopapüler döküntü; ürtiker veya yaygın döküntüde ilaç kesilir.
  • Akut intolerans sendromu (nadir): Kramp, karın ağrısı, kanlı diyare, ateş, baş ağrısı – UC alevlenmesiyle karışabilir, şüphede ilaç kesilir.
  • Ciddi (çok nadir): Pankreatit, miyokardit, perikardit, interstisyel nefrit, hepatit, agranülositoz. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli karın ağrısı, sarılık durumunda acil servis.
Kontrendikasyonlar ve ilaç etkileşimleri
  • Mutlak kontrendikasyon: Salisilatlara veya mesalazine aşırı duyarlılık.
  • Dikkatli kullanım: İleri böbrek yetmezliği, karaciğer hastalığı, kan diskrazisi öyküsü.
  • İlaç etkileşimleri:
    • Azatioprin / 6-MP: Miyelosüpresyon riski artabilir.
    • Varfarin: Antikoagülan etkiyi potansiyalize edebilir (INR takibi).
    • NSAİİ’ler: Nefrotoksisite riskini artırır.
    • Digoksin: Emilimde azalma (ayrı zamanlama).
Gebelik ve emzirme kategorisi
  • FDA gebelik kategorisi: B. Hayvan çalışmalarında risk saptanmamış, kontrollü insan çalışmaları sınırlı. Gerektiğinde kullanılabilir.
  • Hamilelik sırasında aktif IBD, tedavi edilmeyen hastalıktan daha az risk taşır (prematürite, düşük doğum ağırlığı).
  • Anne sütüne geçer (düşük konsantrasyonda). Emzirme döneminde genellikle güvenli kabul edilir, ancak yenidoğanda diyare gözlenebilir.

1. Mesalazin formülasyonları – Karşılaştırmalı tablo

İlaç Salım mekanizması Hedef bölge Notlar
ASACOL pH bağımlı (pH ≥7) Terminal ileum, kolon Eudragit S kaplama
Pentasa Zaman bağımlı (kontrollü salım) Duodenum, jejunum, ileum, kolon Etilsellüloz mikro granüller
Salofalk / Mezavant pH bağımlı (pH ≥7) Kolon (bir miktar ince bağırsak) MMX teknolojisi

2. Özel durumlarda doz ayarlaması

Böbrek yetmezliği: Mesalazin esas olarak renal yolla atılır. Kreatinin klerensi (CrCl) < 50 ml/dk olan hastalarda düşük doz ile başlanmalı ve düzenli izlem yapılmalıdır. CrCl < 30 ml/dk ise kullanım önerilmez.

Karaciğer yetmezliği: Hafif-orta düzeyde karaciğer yetmezliğinde doz ayarlaması gerekmez. Ağır karaciğer yetmezliğinde dikkatli kullanılmalıdır.

Geriatrik kullanım: Böbrek fonksiyonları yaşa bağlı azaldığından, düşük doz ile başlanması ve kreatinin klerensi takibi önerilir. Yaşlılarda kan diskrazileri daha sık görülebilir.

3. Hangi durumlarda doktor aranmalı / acil servis?

  • Akut intolerans belirtileri: şiddetli kramp, karın ağrısı, kanlı diyare, ateş.
  • Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı (miyokardit/perikardit şüphesi).
  • Şiddetli baş ağrısı, deri döküntüsü, yaygın ürtiker.
  • İdrar miktarında azalma, koyu renkli idrar (nefrit şüphesi).
  • Sarılık, koyu renkli idrar, açık renkli dışkı (hepatit şüphesi).

4. Sık Sorulan Sorular (SSS)

Soru: ASACOL ile alkol alabilir miyim?
Cevap: Mesalazin ve alkol arasında doğrudan bir etkileşim yoktur, ancak alkol bağırsak mukozasını tahriş ederek IBD semptomlarını kötüleştirebilir. Ölçülü tüketim genellikle güvenlidir, ancak her hasta farklıdır.
Soru: ASACOL ne kadar sürede etki eder?
Cevap: Klinik yanıt genellikle 3-6 hafta içinde görülür. Aktif ülseratif kolitte 6 haftalık tedavi sonunda değerlendirme yapılır.
Soru: ASACOL muadilleri nelerdir?
Cevap: Türkiye’de aynı etken maddeyi (mesalazin) içeren muadiller arasında Mesacol, Pentasa, Salofalk, Mezavant bulunmaktadır. ASACOL bulunamadığında doktorunuza danışarak muadil kullanabilirsiniz.
Soru: ASACOL saç dökülmesi yapar mı?
Cevap: Mesalazin kullanımına bağlı saç dökülmesi çok nadir bildirilmiş bir yan etkidir (< %0.1). Saç dökülmesi daha çok IBD’nin kendisi veya eşlik eden beslenme bozuklukları ile ilişkilidir.

5. İlaç Bulunabilirliği ve Fiyat Bilgisi (Türkiye – 2026)

ASACOL 800 mg enterik tablet (90 tablet): Eczane perakende satış fiyatı yaklaşık 2.000 TL (KDV dahil). SGK geri ödemesi vardır, beyaz reçete ile temin edilir.

ASACOL 500 mg fitil (20 adet): Yaklaşık 420-480 TL, SGK geri ödeme kapsamındadır.

ASACOL 4 g/100 ml lavman (7 adet): Yaklaşık 1.150-1.330 TL.

⚠️ Not: Fiyatlar eczaneye, SGK indirimine ve güncel kur/kar marjına göre değişiklik gösterebilir. Güncel fiyat için eczanenizle iletişime geçiniz.

6. Güncel klinik kılavuzlar ne söylüyor?

ECCO (European Crohn’s and Colitis Organisation) Guidelines: Hafif-orta şiddette ülseratif kolitte oral 5-ASA (mesalazin) birinci basamak tedavidir. Remisyon idamesinde 5-ASA etkilidir ve güvenlidir.

FDA (Food and Drug Administration): ASACOL 5 yaş ve üzeri pediatrik hastalarda ülseratif kolit tedavisi için onaylanmıştır.

AGA (American Gastroenterological Association): Proktit ve proktosigmoiditte topikal 5-ASA (fitil/lavman) tedavisi oral tedaviye tercih edilmelidir.

7. Kaynaklar

  • ECCO Guidelines on Ulcerative Colitis. Journal of Crohn’s and Colitis.
  • FDA – Asacol (mesalamine) Delayed-Release Tablets Prescribing Information.
  • Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu – ASACOL Kısa Ürün Bilgisi.
  • UpToDate – Mesalamine: Drug information.
  • Mayo Clinic – Mesalamine (oral route) side effects & dosage.

ASACOL ile güvenli ve etkili tedavi için son söz

Mesalazin (ASACOL), inflamatuar bağırsak hastalıklarının tedavisinde on yıllardır kullanılan güvenilir bir birinci basamak ilaçtır. Doğru formülasyonun (tablet, fitil, lavman) seçimi hastalığın lokalizasyonuna göre yapılmalıdır. Tedaviye başlamadan önce böbrek fonksiyonları değerlendirilmeli, tedavi sırasında düzenli izlem yapılmalıdır. En sık yan etkiler gastrointestinal ve baş ağrısıdır; ciddi ancak nadir yan etkiler (miyokardit, pankreatit, nefrit) konusunda hastalar bilgilendirilmelidir. Remisyon idamesinde tedavinin kesilmesi alevlenme riskini artırır, bu nedenle doktor önerisi olmadan ilaç kesilmemelidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. ASACOL reçeteli bir ilaçtır, kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın. Burada belirtilen doz ve endikasyonlar genel klinik bilgilerdir, bireysel tedavi planı mutlaka hekiminiz tarafından düzenlenmelidir.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.