Tetanoz nedir ve neden olur?

Tetanoz, kas spazmlarına ve kramplarına neden olan akut bulaşıcı bir hastalıktır. Çene kaslarının spazmı nedeniyle hastalığa “kötü spazm” da deniyor.

Sağlık Rehberi

24.06.2023

✅ Tıbben Doğrulandı: Bu içerik enfeksiyon hastalıkları, acil tıp ve aşı rehberleri incelenerek hazırlanmıştır.

Son Güncelleme: 21 Kasım 2025
⏱ Okuma Süresi: ~6 dakika

Klinik Sağlık Editörü

Bu içerik tetanoz, bakteriyel enfeksiyonlar ve bağışıklama rehberleri incelenerek hazırlanmıştır.

Tetanoz, Clostridium tetani adlı bakterinin ürettiği güçlü bir toksinin sinir sistemini etkilemesiyle gelişen, ciddi ve hayatı tehdit eden bir enfeksiyon hastalığıdır. Halk arasında “kazıklı humma” olarak da bilinen tetanoz, vücuda genellikle kirli yaralar, paslı metaller, delici travmalar veya toprak teması ile girer. Özellikle aşısı eksik bireylerde büyük risk oluşturur.

Clostridium tetani bakterisi toprakta, hayvan dışkısında ve oksijenin az olduğu ortamlarda uzun süre yaşayabilir. Vücuda girdiğinde toksin üretir ve bu toksin sinir uçlarına bağlanarak kaslarda kontrolsüz kasılmalara, çene kilitlenmesine ve solunum kaslarının etkilenmesine neden olur. Tedavi edilmediğinde ölüm oranı yüksektir.

Tetanoz nasıl bulaşır?

Tetanoz kişiden kişiye bulaşmaz; yalnızca bakterinin vücuda girmesiyle gelişir.

Toprak veya paslı yüzeyle temas eden açık yaralar
Delici cisim yaralanmaları (çivi, tel, metal vb.)
Yanıklar ve ezilme yaraları
Doğum sırasında steril olmayan koşullar (yenidoğan tetanozu)
Hayvan ısırıkları
İğne paylaşımı

Tetanozun belirtileri

Genellikle bakteri vücuda girdikten 3–21 gün sonra ortaya çıkar:

Çene kilitlenmesi (trismus)
Yüz kaslarında kasılma
Sırtta yay şeklinde kasılma (opisthotonus)
Yutma güçlüğü
Aşırı terleme
Ateş ve çarpıntı
Nefes almakta zorluk

Tetanoz neden olur?

Tetanozun temel nedeni bakterinin ürettiği toksindir. Bu toksin sinir hücrelerine ulaşır ve kasların kontrolsüz şekilde kasılmasına yol açar. Aşılanmamış veya aşı takvimi tamamlanmamış kişilerde daha sık görülür.

Tetanozdan korunma yolları

5 doz çocukluk aşısı (DaBT-İPA-Hib)
10 yılda bir tetanoz rapeli
Kirli yaralanmalarda acil aşı
Derin ve delici yaralarda tetanoz immün globulini
Yaraların steril şekilde temizlenmesi

‍⚕️ Uzman Görüşü – Dr. Sophia Bennett (Enfeksiyon Hastalıkları)

“Tetanoz tamamen aşı ile önlenebilir bir hastalıktır. En büyük risk, derin ve kirli yaralanmalardır. Aşısı eksik olan kişiler delici bir yaralanma yaşadığında zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.”

Sık Sorulan Sorular

Tetanoz paslı çividen mi bulaşır?

Asıl bulaştıran pas değil, çivide bulunabilen bakteridir.

Tetanoz aşısı kaç yılda bir yapılmalı?

10 yılda bir rapel önerilir.

Tetanoz kişiden kişiye geçer mi?

Hayır, bulaşıcı bir hastalık değildir.

Yaralanınca hemen aşı olmak gerekir mi?

Evet, özellikle kirli ve derin yaralarda acil tetanoz aşısı yapılmalıdır.

Kaynaklar:

Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
World Health Organization – Immunization Guide
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC)

⚠️ Sorumluluk Reddi: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Derin yaralanmalar, paslı cisim batmaları ve enfeksiyon şüphesi durumunda tıbbi değerlendirme şarttır.

Enfeksiyon hastalıkları hakkında daha fazlası:

Hastalıklar Rehberi →