Aldactone nedir- Aldactone yan etkileri nelerdir?

Aldactone (spironolakton) ne işe yarar? Kalp yetmezliği, ödem ve hipertansiyonda kullanımı, tehlikeli yan etkileri, potasyum yüksekliği riski ve uzman görüşü.

İlaç
17.06.2023
Aldactone nedir- Aldactone yan etkileri nelerdir?

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi

Son Güncelleme 24 Mayıs 2026 • Okuma Süresi: 13 dk

Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; kardiyoloji, nefroloji, endokrinoloji ve dermatoloji branşlarının güncel kılavuzları ile ilaç prospektüsü dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: Kalp yetmezliği, hipertansiyon, ödem (siroz, nefrotik sendrom), primer hiperaldosteronizm tanısı alan veya hormonal akne, kadın tipi saç dökülmesi, aşırı tüylenme gibi durumlarda Aldactone (etkin madde: spironolakton) kullanması önerilen hastalar; ilacın nasıl, ne zaman ve hangi dozda kullanılacağını merak edenler; olası yan etkiler (özellikle jinekomasti, adet düzensizliği, hiperkalemi) ve ilaç etkileşimleri hakkında bilgi almak isteyenler; hangi durumlarda doktora başvurması gerektiğini öğrenmek isteyen herkes için hazırlanmıştır.

Aldactone, etkin maddesi spironolakton olan, potasyum tutucu bir diüretik (idrar söktürücü) ve aldosteron antagonistidir. Böbreklerde aldosteron reseptörlerini bloke ederek sodyum ve suyun geri emilimini azaltır, böylece vücuttan fazla sıvı atılırken potasyum kaybı engellenir.

Ayrıca antiandrojen (erkeklik hormonu karşıtı) özellik gösterdiği için endokrin ve dermatolojik hastalıklarda da kullanılır. Kalp yetmezliğinde mortaliteyi azalttığı, dirençli hipertansiyonda kan basıncını düşürdüğü kanıtlanmıştır.

Klinik Not – Önemli Güvenlik Uyarısı: Aldactone potasyum tutucu bir diüretiktir. Bu nedenle, potasyum seviyesini yükselten diğer ilaçlarla (ACE inhibitörleri, ARB’ler, potasyum takviyeleri, NSAİİ’ler) birlikte kullanıldığında hayatı tehdit eden hiperkalemi gelişebilir. Tedavi süresince kan potasyumu ve böbrek fonksiyonları düzenli olarak izlenmelidir. Ayrıca, antiandrojenik etkileri nedeniyle erkek hastalarda jinekomasti ve kadınlarda adet düzensizliği sık görülür.

Aldactone – Klinik Özet

Aldactone nedir ve hangi hastalıklarda kullanılır?
  • Kalp yetmezliği (NYHA Sınıf III-IV): Sıvı birikimini (ödem) azaltır, hastaneye yatış riskini düşürür ve yaşam süresini uzatır.
  • Hipertansiyon (yüksek tansiyon): Özellikle dirençli hipertansiyonda ek tedavi olarak.
  • Ödemli durumlar: Karaciğer sirozu, nefrotik sendrom gibi hastalıklarda oluşan ödemin tedavisinde.
  • Primer hiperaldosteronizm (Conn sendromu): Tanı (test) ve cerrahi uygun olmayan hastalarda tedavi.
  • Hormonal akne, hirsutizm (kadınlarda aşırı tüylenme), androjenetik alopesi (kadın tipi saç dökülmesi): Endikasyon dışı (off-label) antiandrojen etkisi ile.
  • Polikistik over sendromu (PKOS): Dermatolojik bulgular ve hiperandrojenizm tedavisinde yardımcı.
Nasıl ve hangi dozda kullanılır? (Erişkin)
  • Kalp yetmezliği: Başlangıç günde 25 mg (tek doz). Klinik yanıta ve potasyum düzeyine göre 50 mg/gün’e kadar çıkılabilir.
  • Hipertansiyon: Günde tek veya bölünmüş dozlar halinde 25-100 mg.
  • Ödem (siroz, nefrotik sendrom): Başlangıç günde 100 mg (tek veya bölünmüş doz). İdame 100-200 mg/gün.
  • Primer hiperaldosteronizm (tanı testi): 400 mg/gün, 3-4 hafta. Cerrahi uygun değilse düşük idame dozu (25-50 mg).
  • Akne, hirsutizm, saç dökülmesi (dermatolojik): Günde 50-100 mg (genellikle 50 mg başlangıç). Etki 3-6 ayda görülür.
  • Uygulama şekli: Tabletler bütün olarak su ile yutulur. Yemekle birlikte alınması mide rahatsızlığını azaltabilir.
  • Kesilmesi: Ani kesilmemelidir; özellikle kalp yetmezliğinde semptomlar (ödem, nefes darlığı) geri dönebilir. Doktor kontrolünde doz azaltılır.
Aldactone en sık görülen yan etkileri nelerdir?
  • Hormonal (antiandrojen) etkiler (en sık):
    • Erkeklerde: Jinekomasti (meme büyümesi) (%9’a varan), meme hassasiyeti, libido azalması, erektil disfonksiyon.
    • Kadınlarda: Adet düzensizlikleri (ara kanama, amenore), meme hassasiyeti, dismenore.
  • Sıvı-elektrolit dengesi: Hiperkalemi (kanda potasyum yüksekliği – en ciddi yan etki), hiponatremi, hipovolemi (sıvı hacminde azalma), dehidratasyon.
  • Sindirim sistemi: Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, gastrit.
  • Merkezi sinir sistemi: Baş ağrısı, baş dönmesi, uyku hali, konfüzyon, ataksi.
  • Diğer: Deri döküntüsü, ürtiker, saç dökülmesi (nadir), hirsutizm (nadir).
Hangi durumlarda kesinlikle kullanılmamalıdır? (Kontrendikasyonlar)
  • Hiperkalemi (kanda potasyum >5.5 mEq/L).
  • Addison hastalığı (böbrek üstü bezi yetersizliği).
  • Anüri (idrar yapamama) veya ciddi böbrek yetmezliği (kreatinin klerensi <30 mL/dk).
  • Diğer potasyum tutucu diüretiklerle (eplerenon, amilorid, triamteren) birlikte kullanım.
  • Alerji: Spironolakton veya tabletin diğer bileşenlerine karşı aşırı duyarlılık.
  • Gebelik (özellikle erkek fetusta feminizasyon riski) ve emzirme (süte geçer).

1. Aldactone – Endikasyon ve doz tablosu (Erişkin)

Endikasyon Başlangıç Dozu (günde) İdame / Maksimum Doz Notlar
Kalp yetmezliği (HFrEF) 25 mg (tek doz) 25-50 mg/gün (maks. 50 mg) Potasyum ve kreatinin takibi şart
Hipertansiyon 25-50 mg 50-100 mg/gün (maks. 100 mg) Genellikle kombine tedavide
Ödem (siroz, nefrotik sendrom) 100 mg (tek veya bölünmüş) 100-200 mg/gün (maks. 400 mg) Etki 2-3 günde başlar
Primer hiperaldosteronizm (tanı) 400 mg (3-4 hafta) – Hiperkalemi riski yüksek
Akne / hirsutizm / saç dökülmesi (off-label) 50 mg 50-100 mg/gün Kadınlarda, adet düzensizliği sık

2. Özel durumlarda dikkat edilmesi gerekenler

  • Gebelik (Kategori C/D): Spironolakton plasentayı geçer. Hayvan çalışmalarında erkek fetusta feminizasyon gözlenmiştir. Gebelikte kullanımı önerilmez. Gebe kalmayı planlayan kadınlarda ilaç kesilmelidir.
  • Emzirme: Spironolakton ve aktif metaboliti (kanrenon) anne sütüne geçer. Bebekte antiandrojenik etki riski nedeniyle emzirme döneminde kullanılmamalıdır.
  • Böbrek yetmezliği: Kreatinin klerensi <30 mL/dk olanlarda kontrendikedir. 30-60 mL/dk arasında düşük doz (25 mg/gün) ve sıkı takip ile kullanılabilir. Hiperkalemi riski çok yüksektir.
  • Karaciğer yetmezliği: Siroza bağlı ödemde etkilidir, ancak ciddi karaciğer yetmezliğinde metabolizma bozulabilir. Doz ayarı gerekebilir.
  • Yaşlılar (>65 yaş): Yaşa bağlı böbrek fonksiyon azalması nedeniyle hiperkalemi riski daha yüksektir. Düşük başlangıç dozu (25 mg/gün veya günaşırı) önerilir.
  • Pediatrik: Güvenlilik ve etkinlik tam kanıtlanmamıştır. Çocuklarda doz vücut yüzey alanına göre (1-3 mg/kg/gün) hesaplanır, ancak mutlaka doktor denetiminde.
Klinik Not – Hiperkalemi riski ve izlem: Aldactone’un en ciddi yan etkisi hiperkalemidir. Tedavi başlangıcından 1 hafta sonra, doz artışından sonra ve düzenli olarak (3-6 ayda bir) kan potasyumu ve kreatinini mutlaka kontrol edilmelidir. Potasyum >5.0 mEq/L ise doz azaltılmalı veya kesilmelidir. Potasyum >5.5 mEq/L acil müdahale gerektirir. Bulantı, kas güçsüzlüğü, parestezi (karıncalanma), kalpte düzensiz atım (aritmi) hiperkalemi belirtisidir.

3. Aldactone ile önemli ilaç etkileşimleri

  • Potasyum düzeyini yükselten ilaçlar (kontrendike veya çok dikkatli): ACE inhibitörleri (lisinopril, ramipril), ARB’ler (losartan, valsartan), potasyum takviyeleri, potasyum içeren tuzlar, NSAİİ’ler (ibuprofen, naproksen, diklofenak), heparin, düşük molekül ağırlıklı heparin, trimetoprim, takrolimus, siklosporin.
  • Diğer diüretikler: Potasyum kaybettirici diüretikler (furosemid, HCTZ) ile kombine edilebilir (dengeleyici), ancak potasyum tutucu diüretikler (eplerenon, amilorid) ile KESİNLİKLE KULLANILMAZ.
  • Lityum: Spironolakton lityum atılımını azaltarak toksisite riskini artırır.
  • Digoksin: Hiperkalemi veya hipokalemi ile ilişkili olarak digoksin toksisitesi riskini değiştirebilir. Elektrolit izlemi şarttır.
  • Antihipertansifler: Aditif tansiyon düşürücü etki. Doz ayarı gerekebilir.
  • Kortikosteroidler, ACTH: Sıvı ve elektrolit dengesini etkiler.

4. Sık Sorulan Sorular (SSS) – Aldactone

Soru: Aldactone cilt ve saç sorunları için nasıl kullanılır?
Cevap: Aldactone’un antiandrojen etkisi, özellikle kadınlarda hormonal akne, aşırı tüylenme (hirsutizm) ve kadın tipi saç dökülmesi (androjenetik alopesi) tedavisinde etkilidir. Bu kullanım endikasyon dışıdır ancak bilimsel kanıtlarla desteklenmektedir. Doz genellikle günde 50-100 mg’dır. Etkinin görülmesi için 3-6 ay düzenli kullanım gerekir. Tedavi mutlaka bir dermatolog veya endokrinolog kontrolünde yapılmalıdır.
Soru: Aldactone erkeklerde meme büyümesi yapar mı? Bu kalıcı mıdır?
Cevap: Evet, Aldactone antiandrojen etkisi nedeniyle erkeklerde jinekomasti (meme büyümesi) ve meme hassasiyetine neden olabilir. Bu yan etki doza bağımlıdır ve hastaların yaklaşık %9’unda görülür. Genellikle ilaç kesildikten veya doz azaltıldıktan sonra geriler. Ancak uzun süreli kullanımda kısmen kalıcı olabilir. Bu şikayet oluşursa doktorunuza bildirin; doz azaltılması veya eplerenon gibi daha az antiandrojen etkili bir ilaca geçilmesi düşünülebilir.
Soru: Aldactone kullanan kadınlarda adet düzensizliği yaygın mıdır?
Cevap: Evet, kadınlarda adet düzensizliği (ara kanama, adet atlama, amenore) Aldactone’un sık görülen yan etkilerindendir. Bu etki doza bağımlıdır ve genellikle doz azaltıldığında veya ilaç kesildiğinde düzelir. Eğer gebelik şansınız varsa, adet gecikmesi gebelik belirtisi olabileceğinden mutlaka doktorunuza danışın.
Soru: Aldactone kullanırken potasyumdan zengin besinlerden kaçınmalı mıyım?
Cevap: Evet. Aldactone potasyum tutucu bir diüretik olduğu için, aşırı potasyum alımı hiperkalemi riskini artırır. Potasyumdan zengin besinleri (muz, portakal, kavun, kivi, patates, domates, kuru baklagiller, kuru meyveler, avokado, ıspanak) aşırı miktarda tüketmekten kaçının. Ayrıca potasyum içeren tuzlar (örneğin “diyet tuzu”) kullanmayın. Ancak normal, dengeli beslenme genellikle sorun oluşturmaz; asıl risk potasyum takviyeleri ve bazı ilaçlardır.
Soru: Aldactone fiyatı nedir? SGK karşılıyor mu?
Cevap: Aldactone, reçeteli bir ilaçtır. Güncel fiyat bilgileri değişebilmekle birlikte, depocu fiyatı yaklaşık 400-500 TL civarındadır. Endikasyon dahilinde (kalp yetmezliği, hipertansiyon, ödem, hiperaldosteronizm) kullanıldığında SGK tarafından karşılanmaktadır. Dermatolojik kullanım (akne, saç dökülmesi) endikasyon dışı olduğu için genellikle geri ödeme kapsamında değildir. Detaylı fiyat ve ödeme bilgisi için eczacınıza danışınız.

5. Güncel klinik kılavuzlar neler söylüyor? (2025-2026)

ACC/AHA/HFSA Kalp Yetmezliği Kılavuzu: Ejeksiyon fraksiyonu düşük (HFrEF) kalp yetmezliğinde, spironolakton (veya eplerenon) NYHA Sınıf II-IV hastalarda, hastaneye yatışları azaltmak ve mortaliteyi düşürmek için sınıf I öneridir. Tedavi başlangıcında ve takipte potasyum ve böbrek fonksiyonları izlenmelidir.

ESH/ESC  Hipertansiyon Kılavuzu: Dirençli hipertansiyon (≥3 antihipertansif ilaca rağmen kan basıncının kontrol altına alınamaması) tedavisinde, spironolakton en etkili dördüncü basamak ilaçlardan biridir. Potasyum düzeyi normal sınırlarda olan hastalarda günde 25-50 mg başlanabilir.

AAD (Dermatoloji) Kılavuzu: Kadınlarda hormonal akne tedavisinde, oral kontraseptiflere yanıt alınamadığında veya ek tedavi gerektiğinde, spironolakton (50-100 mg/gün) önerilir. Ayrıca androjenetik alopesi (kadın tipi saç dökülmesi) ve hirsutizmde de etkilidir. Tedavi öncesi ve sırasında potasyum ve böbrek fonksiyonları kontrol edilmelidir.

6. Kaynaklar

  • Aldactone (Spironolakton) Prospektüsü – (güncel versiyon).
  • ACC/AHA/HFSA – Guideline for the Management of Heart Failure.
  • ESH/ESC – Guidelines for the management of arterial hypertension.
  • AAD – Guidelines of care for the management of acne vulgaris (2025).
  • FDA – Spironolactone Labeling.
  • UpToDate – Spironolactone: Drug information (2025).
Unutmayın – Aldactone kullanırken kritik güvenlik notları

1. Aldactone potasyum tutucu bir diüretiktir. KAN POTASYUMUNUZ DÜZENLİ KONTROL EDİLMELİDİR. Potasyum takviyesi veya potasyumdan zengin besinleri aşırı tüketmeyin.
2. Hiperkalemi belirtileri (bulantı, halsizlik, karıncalanma, kalp düzensizliği) durumunda derhal doktora başvurun.
3. Aldactone, erkeklerde meme büyümesine (jinekomasti), kadınlarda adet düzensizliğine neden olabilir. Bu yan etkiler doz azaltımı veya ilaç kesimi ile genellikle geri döner.
4. ACE inhibitörleri, ARB’ler, NSAİİ’ler (ibuprofen gibi) veya potasyum takviyeleri ile birlikte kullanırken mutlaka doktorunuza danışın.
5. Gebeyseniz, emziriyorsanız veya gebelik planlıyorsanız, Aldactone kullanmayın.
6. Aldactone’u doktorunuza danışmadan aniden kesmeyin; özellikle kalp yetmezliğinde semptomlar geri dönebilir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Aldactone kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Reçetesiz kullanmayın, doz ve tedavi süresini doktorunuz belirlemelidir. Herhangi bir yan etki veya alerjik reaksiyon durumunda kullanımı durdurun ve sağlık kuruluşuna başvurun.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.