İmuran 50 mg tablet yan etkileri

İmuran 50 mg tablet; bağışıklık sistemini baskılayan bir ilaçtır. Bulantı, halsizlik, enfeksiyon riski ve karaciğer sorunları gibi yan etkiler görülebilir. Kullanım öncesi doktor kontrolü önemlidir.

İlaç
17.06.2023
İmuran 50 mg tablet yan etkileri

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi

Son Güncelleme 28 Mayıs 2026 • Okuma Süresi: 14 dk

Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; romatoloji, gastroenteroloji, nefroloji ve klinik farmakoloji branşlarının güncel kılavuzları ile ilaç prospektüsü dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: Otoimmün hastalıklar (romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus, dermatomiyozit/polimiyozit, otoimmün hepatit, pemfigus vulgaris) veya organ nakli sonrası İmuran (etkin madde: azatioprin) kullanması önerilen hastalar; ilacın nasıl, ne zaman ve hangi dozda kullanılacağını merak edenler; olası yan etkiler (özellikle kemik iliği baskılanması, gastrointestinal sorunlar, enfeksiyon riski, alerjik reaksiyonlar) ve ilaç etkileşimleri hakkında bilgi almak isteyenler; gebelik, emzirme, karaciğer hastalığı gibi özel durumlarda dikkat edilmesi gerekenleri öğrenmek isteyen herkes için hazırlanmıştır.

İmuran, etkin maddesi azatioprin olan, purin antimetaboliti grubundan bir immünosupresif (bağışıklık baskılayıcı) ilaçtır. İmuran, bağışıklık sistemini baskılayarak, organ nakli sonrası vücudun yeni organı reddetmesini önlemeye yardımcı olur.

Ayrıca, bağışıklık sisteminin kendi vücut hücrelerine saldırdığı otoimmün hastalıklarda da etkilidir. İlacın etkisi, vücuttaki T ve B lenfositlerinin çoğalmasını inhibe ederek gerçekleşir.

Bu sayede, iltihabi süreçlerin ve otoimmün hasarın kontrol altına alınmasına katkıda bulunur. İmuran, 50 mg’lık film kaplı tablet formunda bulunur ve normal reçete ile temin edilir.

Klinik Not – Malignite ve Kanama Riski Uyarısı: İmuran, kronik immünsupresyona neden olarak insanlarda malignite (kanser) riskini artırır. Bu riskler arasında post-transplant lenfoma, özellikle inflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda hepatosplenik T-hücreli lenfoma (HSTCL) bulunur. Ayrıca, ilaç hem erkeklerde hem de kadınlarda mutajenik potansiyele sahiptir. Bu nedenle, tedavi sırasında beklenmedik morarma, kanama, ateş, enfeksiyon belirtileri veya anormal bir şişlik fark ederseniz derhal doktorunuza başvurunuz.

İmuran – Klinik Özet

İmuran nedir ve hangi durumlarda kullanılır?
  • Organ nakli sonrası reddin önlenmesi: Vücudun yeni böbrek, kalp veya karaciğer naklini kabul etmesine yardımcı olmak için kullanılır.
  • Şiddetli romatoid artrit: Bağışıklık sisteminin eklemleri kaplayan hücrelere saldırdığı, eklemlerde şişme, ağrı ve sertliğe neden olan bir hastalık.
  • Sistemik lupus eritematozus (SLE): Bağışıklık sisteminin cilt, eklemler, böbrekler, beyin gibi birçok organa saldırdığı otoimmün bir hastalık.
  • Dermatomiyozit / Polimiyozit: Kas iltihabına, kas güçsüzlüğüne ve deri döküntüsüne neden olan bir grup hastalık.
  • Otoimmün kronik aktif hepatit: Bağışıklık sisteminin karaciğer hücrelerine saldırdığı hastalık. İmuran, bu durumun tedavisinde ve steroid dozunun azaltılmasında kullanılır.
  • Pemfigus vulgaris: Bağışıklık sisteminin cilt hücrelerine saldırdığı, ciltte, ağızda ve mukozada şiddetli kabarcıklara neden olan bir hastalık.
Nasıl ve hangi dozda kullanılır? (Erişkin oral)
  • Başlangıç dozu: Günlük doz, vücut ağırlığının kilogramı başına 1-3 mg olarak hesaplanır ve genellikle 2-3 bölünmüş dozda alınır.
  • Maksimum doz: Genellikle günde 150 mg’ı (3 tablet) aşmamalıdır. Transplantasyon sonrası bazı durumlarda 3-5 mg/kg/gün dozu kullanılabilir.
  • Doz ayarı: Doz, tedaviye verilen yanıta ve kan sayımı sonuçlarına göre bireysel olarak ayarlanır. Tedavinin başlangıcında daha sık kan sayımı yapılması gerekir.
  • Uygulama şekli: Tabletler bütün olarak su ile yutulmalıdır. Her gün aynı saatte, tercihen tok karnına alınması önerilir.
  • Bölünebilirlik: İmuran 50 mg tabletler çentiklidir ve doktorunuzun önerdiği dozu ayarlamak için iki eşit parçaya bölünebilir.
  • Tedavi süresi: Uzun süreli bir tedavidir ve düzenli doktor kontrolleri gerektirir. Tedavinin süresi altta yatan hastalığın tipine ve şiddetine bağlıdır.
İmuran’ın en sık görülen yan etkileri nelerdir?
  • Enfeksiyonlar ve kan değerlerinde düşüklük: Bağışıklık sisteminin baskılanmasına bağlı olarak enfeksiyonlara yatkınlık artar. Ayrıca, tedavinin başlangıcında doza bağlı olarak geçici lökopeni (akyuvar düşüklüğü) ve trombositopeni (trombosit düşüklüğü) görülebilir. Bu nedenle, düzenli kan sayımı takibi zorunludur.
  • Gastrointestinal sistem: Bulantı, kusma, karın ağrısı veya ishal gibi şikayetler yaygındır. Bu etkiler, ilacın yemekle birlikte alınmasıyla azaltılabilir. Hafif ishal genellikle tedavi kesilmesini gerektirmez.
  • Cilt reaksiyonları: Deri döküntüsü, kaşıntı, saç dökülmesi (alopesi) gibi durumlar görülebilir. Güneş ışığına karşı hassasiyet artabilir, bu nedenle güneş kremi kullanılması önerilir.
  • Alerjik reaksiyonlar: Genel yorgunluk hali, baş dönmesi, bulantı, kusma, karın ağrısı veya ishal görülebilir. Göz kapaklarında, yüzde ve dudaklarda şişme, deride kızarıklık veya döküntü, kas ve eklemlerde ağrı gibi belirtiler gözlemlenebilir.
  • Hepatotoksisite (Karaciğer Toksisitesi): Karaciğer fonksiyon testlerinde anormallikler, ciltte ve gözlerde sararma (sarılık) gibi belirtiler olabilir. Bu nedenle, tedavi sırasında düzenli karaciğer fonksiyon testleri yapılmalıdır.
Hangi durumlarda kesinlikle kullanılmamalıdır? (Kontrendikasyonlar)
  • Alerji: Azatioprine, 6-merkaptopurine (6-MP) veya ilacın içindeki diğer maddelere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
  • Gebelik ve emzirme: Gebelik kategorisi D’dir. Yakın gelecekte hamile kalma olasılığı olan hastalarda başlanmamalıdır. İmuran anne sütüne geçtiği için emzirme döneminde de kullanımı önerilmez.
  • Aktif enfeksiyonlar: Suçiçeği, zona gibi ciddi viral enfeksiyonlar veya kontrol altında olmayan aktif enfeksiyonlar.
  • Şiddetli karaciğer veya böbrek yetmezliği: Bu durumlar, ilacın metabolizmasını ve atılımını etkileyerek toksisite riskini artırabilir.
  • Kemik iliği supresyonu: İlaca bağlı olarak kemik iliği fonksiyonlarının baskılanması riski nedeniyle, önceden kemik iliği yetmezliği olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.

1. İmuran – Endikasyon ve doz tablosu (Erişkin oral, genel rehber)

Endikasyon Başlangıç Dozu (oral) İdame Dozu Notlar
Organ nakli (böbrek, kalp, karaciğer) aftercare 3-5 mg/kg/gün 1-3 mg/kg/gün Genellikle diğer immünsüpresanlarla birlikte kullanılır
Şiddetli romatoid artrit (RA) 1-3 mg/kg/gün 0.5-1 mg/kg/gün Steroid dozunu azaltmak için kullanılabilir
Sistemik lupus eritematozus (SLE) 1-2.5 mg/kg/gün Kişiselleştirilmiş titrasyon Organ tutulumuna göre doz ayarlanır
Otoimmün hepatit, pemfigus vulgaris 1-2 mg/kg/gün En düşük etkili doz Steroid kesilmesinde yardımcı tedavi

2. Özel durumlarda dikkat edilmesi gerekenler

  • Gebelik (Kategori D): İmuran gebelikte KESİNLİKLE önerilmez. Hayvan çalışmaları teratojenik etkiler göstermiştir. Gebe kalmayı planlayan kadınlar, ilacı kullanmayı bırakmalı ve etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanmalıdır. İmuran kullanımı sırasında gebelik oluşursa, derhal doktora başvurulmalıdır.
  • Emzirme: Azatioprin ve metabolitleri anne sütüne geçmektedir. Emzirilen bebekte potansiyel ciddi yan etki riski nedeniyle, İmuran kullanan annelerin emzirmemeleri önerilir.
  • Pediatrik (<18 yaş): Çocuklarda güvenlilik ve etkinlik verileri sınırlıdır. Pediatrik kullanımda, özellikle hepatosplenik T-hücreli lenfoma (HSTCL) gibi nadir fakat ciddi yan etki riski daha yüksek olabilir. Çocuklarda kullanım sadece doktor kontrolünde olmalıdır.
  • Yaşlılar (>65 yaş): Yaşlı hastalar, enfeksiyonlar ve kemik iliği baskılanması gibi yan etkilere karşı daha duyarlı olabilir. Düşük başlangıç dozu önerilir ve düzenli izlem yapılmalıdır.
  • Karaciğer yetmezliği: Azatioprin karaciğerde metabolize olur. Ciddi karaciğer yetmezliğinde doz azaltılması gerekebilir veya kontrendike olabilir. Tedavi öncesi ve takipte karaciğer enzimleri izlenmelidir.
  • Böbrek yetmezliği: Ciddi böbrek yetmezliğinde (kreatinin klerensi <30 mL/dk) doz azaltılması gerekebilir. Uygunsuz doz, ilaç birikimine ve kemik iliği toksisitesine yol açabilir.
  • TPMT (Tiopurin S-metiltransferaz) enzim eksikliği: Bu genetik enzim eksikliği olan hastalarda, İmuran standart dozları şiddetli miyelosupresyona (kemik iliği baskılanması) neden olabilir. Tedavi öncesi TPMT genotip veya fenotip testi önerilir.
  • Aşılar: İmuran tedavisi sırasında ve tedaviden sonraki en az 3 ay boyunca CANLI AŞI (MMR, suçiçeği, zona, sarı humma, burun spreyi grip aşısı) YAPTIRMAYIN. İnaktif aşılar (enjekte edilen grip aşısı, pnömokok, tetanoz, hepatit B) yapılabilir, ancak yanıt azalabilir.
Klinik Not – İlaç etkileşimleri (çok önemli): İmuran, allopurinol (gutta kullanılan ilaç) ile birlikte kullanıldığında ciddi kemik iliği toksisitesi riski vardır. Allopurinol, azatioprinin metabolizmasını inhibe ederek kan düzeyini tehlikeli şekilde artırır. Birlikte kullanım gerekiyorsa, İmuran dozu %75 oranında azaltılmalıdır. Ayrıca, varfarin gibi antikoagülanlarla etkileşim göstererek direnç oluşturabilir; bu durumda INR sıkı izlenmelidir.

3. İmuran ile önemli ilaç etkileşimleri

  • Allopurinol, oksipurinol, tiopurinol: Bu ilaçlar azatioprinin metabolizmasını inhibe ederek şiddetli kemik iliği baskılanmasına (lökopeni, trombositopeni, anemi) neden olur. Birlikte kullanım kesinlikle kontrendikedir veya İmuran dozu önemli ölçüde (%75) azaltılmalıdır. Hastaların kan sayımları sıkı takip edilmelidir.
  • Varfarin (Coumadin) ve diğer antikoagülanlar: Azatioprin, varfarinin etkisini azaltabilir (direnç gelişimi). Bu nedenle, birlikte kullanımda INR daha sık izlenmeli ve doz ayarı yapılmalıdır.
  • Diğer immünosupresanlar (siklosporin, takrolimus, mikofenolat mofetil, kortikosteroidler): Aditif immünosupresyon ve enfeksiyon riskinde artış. Birlikte kullanımda kan sayımı ve enfeksiyon belirtileri yakından izlenmelidir.
  • Kemik iliğini baskılayan ilaçlar (metotreksat, kotrimoksazol, trimetoprim-sülfametoksazol, klopidogrel, tiklopidin, NSAİİ’ler): Aditif miyelosupresyon (kemik iliği baskılanması) riski artar. Bu ilaçlarla birlikte kullanımda kan sayımı daha sık yapılmalıdır.
  • Süksinilkolin, tübokürarin (kas gevşeticiler): Azatioprin bu ilaçların etkisini uzatabilir. Anestezi öncesinde anestezi uzmanına İmuran kullandığınızı mutlaka bildirin.
  • Kotrimoksazol (Bactrim, Septra): Folat antagonisti olan kotrimoksazol, azatioprinin miyelosupresif etkisini artırabilir. Birlikte kullanımda özellikle trombosit ve lökosit sayıları yakından izlenmelidir.

4. Sık Sorulan Sorular (SSS) – İmuran 50 mg Tablet

Soru: İmuran ne kadar sürede etki eder? Kaç günde iyileşirim?
Cevap: İmuran, hızlı etki eden bir ilaç değildir. Klinik etkinin başlaması genellikle 6-8 hafta düzenli kullanım gerektirir. Bazı otoimmün hastalıklarda tam terapötik etki için 3-6 ay süre gerekebilir. Bu nedenle, tedavinin başlangıcında sabırlı olmak ve doktor önerilerine harfiyen uymak önemlidir.
Soru: İmuran bağışıklık sistemini ne kadar baskılar? Enfeksiyon riskim artar mı?
Cevap: Evet, İmuran bağışıklık sistemini baskılayarak enfeksiyon riskini artırır. Bu nedenle, tedavi sırasında enfeksiyonlara karşı daha dikkatli olunmalıdır. Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, idrar yaparken yanma gibi enfeksiyon belirtilerini doktorunuza bildirin. Kalabalık ortamlardan kaçınmak, el hijyenine dikkat etmek ve hasta kişilerle temastan kaçınmak önemlidir. Tedavi sırasında canlı aşı yapılmamalıdır.
Soru: İmuran mide bulantısı yapar mı? Nasıl önleyebilirim?
Cevap: İmuran’ın en sık görülen yan etkilerinden biri bulantıdır. Bu etkiyi azaltmak için, ilacı yemeklerden sonra veya yemekle birlikte alabilirsiniz. Ayrıca, günlük dozun daha küçük bölünmüş dozlar halinde alınması (örneğin, günde bir kez 100 mg yerine günde 2 kez 50 mg) mide rahatsızlığını azaltabilir. Eğer bulantı şiddetliyse veya kusmaya yol açıyorsa, doktorunuza danışın.
Soru: İmuran kanser riskini artırır mı? Hangi kanser türleri?
Cevap: Evet, İmuran dahil tüm immünosupresanlar, özellikle uzun süreli kullanımda malignite (kanser) riskini artırır. En sık bildirilenler: post-transplant lenfoma, cilt kanserleri (bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom), rahim ağzı kanseri, böbrek kanseri. İnflamatuar bağırsak hastalarında hepatosplenik T-hücreli lenfoma (HSTCL) riski daha yüksektir. Bu nedenle, tedavi sırasında düzenli cilt muayenesi, kadınlarda düzenli Pap smear testi önerilir.
Soru: İmuran’ın fiyatı nedir? SGK karşılıyor mu?
Cevap: İmuran, normal reçete ile satılan bir ilaçtır ve SGK belirtilen endikasyonlarda (organ nakli sonrası, romatoid artrit, SLE, dermatomiyozit, otoimmün hepatit, pemfigus vulgaris) doktor reçetesiyle geri ödeme kapsamındadır. Mayıs 2026 itibarıyla 50 tabletlik ambalajının güncel eczane satış fiyatı yaklaşık 200-300 TL arasında değişmektedir. En doğru bilgi için eczacınıza danışınız.
Soru: İmuran kullanırken alkol alabilir miyim?
Cevap: İmuran tedavisi sırasında alkol tüketimi önerilmez. İmuran, alkolle birlikte alındığında karaciğer toksisitesi riskini artırabilir (hepatotoksisite). Ayrıca, alkol bağışıklık sistemini de baskılayarak tedavinin etkinliğini azaltabilir ve enfeksiyon riskini artırabilir. En doğrusu, tedavi süresince alkol tüketimini tamamen bırakmak veya doktorunuza danışarak tüketmek olacaktır.

5. Güncel klinik kılavuzlar neler söylüyor?

American College of Rheumatology (ACR) 2025 Kılavuzu: Romatoid artrit ve lupus nefritinde, metotreksat veya mikofenolat mofetil gibi diğer immünosupresanlara yanıt alınamadığında veya kontrendike olduğunda, azatioprin (İmuran) ikinci veya üçüncü basamak tedavi olarak kullanılabilir. Tedavi başlangıcında TPMT genotip testi yapılması ve dozun buna göre ayarlanması önerilir.

European Crohn’s and Colitis Organisation (ECCO) 2025 Kılavuzu: İnflamatuar bağırsak hastalığında (IBD) azatioprin, birinci basamak tiyopürin tedavisidir. Ancak, nadir fakat ciddi riskleri (HSTCL, lenfoma) nedeniyle, genç erkek hastalarda ve monoterapi alanlarda dikkatli olunmalıdır. Tedavi sırasında karaciğer enzimleri, tam kan sayımı ve düzenli deri muayenesi önerilir.

European Society for Organ Transplantation (ESOT) 2025 Kılavuzu: Böbrek, kalp ve karaciğer nakli sonrası, bazal immünosupresyonda azatioprin kullanılabilir. Ancak, daha güvenli ve etkili ajanların (mTOR inhibitörleri, kalsinörin inhibitörleri) mevcudiyeti nedeniyle, günümüzde birinci basamakta daha az tercih edilmektedir. Genellikle, kalsinörin inhibitörlerine toleransı olmayan veya malignite riski yüksek olan seçilmiş hastalarda kullanılır.

6. Kaynaklar

  • İmuran 50 mg Film Kaplı Tablet Prospektüsü (güncel versiyon).
  • DailyMed – IMURAN (azathioprine) tablet prescribing information.
  • UpToDate – Azathioprine: Drug information.
  • ACR – Guideline for the Management of Rheumatoid Arthritis and Lupus Nephritis.
  • ECCO – Guidelines for the management of inflammatory bowel disease.
  • Mayo Clinic – Azathioprine (Imuran) patient information.

Unutmayın – İmuran kullanırken kritik güvenlik notları

1. İmuran, kan sayımınızı (özellikle beyaz küre, kırmızı küre ve trombosit sayılarınızı) ve karaciğer fonksiyonlarınızı düzenli olarak izlemenizi gerektirir. Tedavi başlangıcında daha sık, stabil dönemde ise periyodik olarak (3-6 ayda bir) bu testler yapılmalıdır.
2. Enfeksiyon belirtilerine karşı dikkatli olun. Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, idrar yaparken yanma, deri döküntüsü gibi belirtileri doktorunuza bildirin. Kalabalık ortamlardan kaçının, el hijyeninize dikkat edin ve hasta kişilerle temastan kaçının.
3. İmuran kullanırken canlı aşılar (kızamık-kabakulak-kızamıkçık, suçiçeği, zona, sarı humma, burun spreyi grip aşısı) yaptırmayınız. İnaktif aşıları (enjekte edilen grip aşısı, pnömokok, tetanoz, hepatit B) yaptırabilirsiniz, ancak yanıt azalabilir.
4. Allopurinol (gut ilacı) veya diğer ürik asit düşürücüler kullanıyorsanız, İmuran dozunuzun mutlaka ayarlanması gerekir. Bu ilaçları birlikte kullandığınızda ciddi kemik iliği baskılanması (lökopeni, trombositopeni, anemi) riski çok yüksektir. Kullandığınız tüm ilaçları doktorunuza ve eczacınıza bildirin.
5. Gebeyseniz, emziriyorsanız veya gebelik planlıyorsanız, İmuran kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Gebelikte KESİNLİKLE önerilmez (Kategori D).
6. Herhangi bir alerjik reaksiyon (deri döküntüsü, kaşıntı, yüz ve boğazda şişme, nefes darlığı) veya şiddetli gastrointestinal semptom (şiddetli bulantı, kusma, kanlı ishal) gelişirse, ilacı durdurun ve acil tıbbi yardım alın.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. İmuran kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Doz ve tedavi süresini doktorunuz belirlemelidir. Sağlık profesyonelinin önerileri her zaman birincil önceliğe sahiptir. Herhangi bir yan etki veya alerjik reaksiyon durumunda kullanımı durdurun ve sağlık kuruluşuna başvurun.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.