Marcaine nedir?

Marcaine, vücudunuzun belirli kısımlarını uyuşturmak (anestezi), var olan ağrıyı durdurmak ya da ağrıda hafifleme sağlamak amacıyla kullanılır.

İlaç
17.06.2023
Marcaine nedir?

Klinik Rehber Tabanlı Bilgi

27 Mayıs 2026 • Okuma Süresi: 13 dk

Klinik Bilgi Notu: Bu içerik; anesteziyoloji, ağrı tedavisi ve klinik farmakoloji branşlarının güncel kılavuzları ile ilaç prospektüsü dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bu içerik şu kişiler için hazırlanmıştır: Cerrahi müdahaleler, doğum, diş tedavileri veya akut ağrı kontrolü için Marcaine (etkin madde: bupivakain hidroklorür) uygulaması planlanan veya uygulanan hastalar; ilacın nasıl ve hangi dozlarda uygulandığını, olası yan etkilerini (özellikle merkezi sinir sistemi ve kardiyovasküler toksisite) ve dikkat edilmesi gerekenleri öğrenmek isteyen herkes için hazırlanmıştır.

Marcaine, etkin maddesi bupivakain hidroklorür olan, amid tipi bir lokal anesteziktir. Sinir hücrelerinin zarı boyunca sodyum iyonlarının geçirgenliğini engelleyerek sinir uyarılarının oluşumunu ve iletimini geri dönüşümlü olarak durdurur.

Bu sayede vücudun belirli bölgelerinde geçici bir uyuşma ve ağrı kaybı sağlar. Marcaine, özellikle postoperatif analjezi gibi uzun süreli etkinin beklendiği infiltrasyon anestezisinde, epidural anestezide ve obstetrik anestezide tercih edilmektedir.

Güçlü ve uzun etkili bir anestezik olduğu için uygulaması sırasında deneyimli klinisyenler tarafından düşük dozlarla başlanmalı ve kardiyovasküler toksisite riskine karşı dikkatli olunmalıdır.

Klinik kullanımda etki başlangıcı uygulama yoluna göre değişmekle birlikte genellikle 15 dakika içinde başlar, etki süresi ise 2 ila 8 saat arasında değişir.

Klinik Not – Artmış Kardiyovasküler Toksisite Riski: Bupivakain, diğer lokal anesteziklere kıyasla kardiyotoksik etki potansiyeli daha yüksek olan bir ilaçtır. Beklenmedik bir damar içi enjeksiyon durumunda, ciddi kardiyak aritmiler ve kardiyak arreste (kalp durması) yol açabilir. Bu nedenle, uygulama sırasında kardiyak monitörizasyon ve resüsitasyon ekipmanı hazır bulundurulmalıdır.

Marcaine – Klinik Özet

Marcaine nedir ve hangi durumlarda kullanılır?
  • Cerrahi Anestezi: Çeşitli cerrahi işlemler sırasında vücudun belirli bir bölgesini uyuşturmak (lokal, rejyonel, spinal, epidural anestezi) için kullanılır. Yetişkinlerde ve 12 yaş üzeri çocuklarda endikedir.
  • Postoperatif (Ameliyat Sonrası) Ağrı: Özellikle ortopedik cerrahiler başta olmak üzere, ameliyat sonrası oluşan akut ağrının kontrol altına alınmasını sağlar.
  • Obstetrik Anestezi: Doğum sırasında (vajinal doğum veya sezaryen) ağrının hafifletilmesi için epidural veya spinal anestezi şeklinde uygulanabilir. Not: 0.75’lik konsantrasyon obstetrik anestezide önerilmez.
  • Diş Hekimliği: Bazı diş ve ağız cerrahisi prosedürlerinde bölgesel anestezi sağlamak için de kullanılmaktadır.
Nasıl ve hangi dozda uygulanır?
  • Uygulayıcı: Marcaine yalnızca bölgesel anestezi konusunda deneyimli sağlık profesyonelleri tarafından uygulanır.
  • Temel Prensip: İstenen anesteziyi sağlamak için gereken en düşük doz ve en düşük konsantrasyon kullanılmalıdır.
  • Yetişkinler İçin Genel Doz Rehberi:
    • İnfiltrasyon Anestezisi (Doku İçine Enjeksiyon): 5-30 mL (25-150 mg).
    • Periferik Sinir Blokları (Brakial Pleksus, İnterkostal vb.): 2-3 mL (10-15 mg) başına sinir, blok tipine göre toplam doz 150 mg’a kadar uygulanabilir.
    • Epidural Anestezi (Doğum ve Cerrahi İçin): Genellikle 50-150 mg bupivakain kullanılmaktadır.
    • Maksimum Toplam Günlük Doz: Erişkinlerde 24 saat içinde 400 mg’ı, çocuklarda ise vücut ağırlığının kilogramı başına 2 mg’ı geçmemelidir.
  • Uygulama Şekli: Enjeksiyon yoluyla sinir çevresine, doku içine veya epidural/ spinal aralığa uygulanır. Adrenalin (epinefrin) ile kombine formları, vazokonstriksiyon yaparak emilimi yavaşlatır ve etki süresini uzatır.
Marcaine’in en sık görülen yan etkileri nelerdir?
  • Sinir Sistemi (Doz ve emilim hızına bağlı): Uyuşukluk, baş dönmesi, sersemlik, kulak çınlaması (tinnitus), tat alma bozukluğu, ağız çevresinde uyuşma, kas seğirmeleri ve nadiren nöbetler (konvülsiyonlar) görülebilir.
  • Kardiyovasküler Sistem: Doza bağlı olarak kan basıncında düşüş (hipotansiyon), kalp atış hızında yavaşlama (bradikardi) ve kalp ritim bozuklukları (aritmiler) bildirilmiştir. Ciddi doz aşımlarında kalp durması (kardiyak arrest) riski vardır.
  • Gastrointestinal Sistem: Bulantı ve kusma sık görülen yan etkilerdendir.
  • Seyrek (Ciddi, Acil Müdahale Gerektiren):
    • Alerjik reaksiyonlar: Deri döküntüsü, kurdeşen, yüz/boğazda şişme, nefes almada zorluk (anafilaksi).
    • Sistemik toksisite: Nöbet ve kalp durması ile seyreden tablo. En yüksek risk bupivakain içindir.
    • Methemoglobinemi (Kanda oksijen taşıma kapasitesinde azalma): Özellikle bebeklerde risklidir.
Hangi durumlarda kesinlikle kullanılmamalıdır? (Kontrendikasyonlar)
  • Alerji: Bupivakain, amid grubu diğer lokal anesteziklere veya ilacın içindeki yardımcı maddelere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
  • Bölgesel İntravenöz Anestezi (Bier Bloğu): Akut sistemik toksisite riski yüksek olduğu için bu yöntemle uygulanması kontrendikedir.
  • Şiddetli Durumlar: Septisemi, şiddetli kanama, kontrol edilemeyen hipotansiyon ve şok durumlarında kullanımı önerilmez.
  • Obstetrik Paraservikal Blok: Fetal bradikardi riski nedeniyle bu amaçla kullanımı kontrendikedir.

1. Marcaine – Uygulama yollarına göre genel doz tablosu

Endikasyon (Uygulama Yolu) Dozaj Notlar
İnfiltrasyon Anestezisi (Doku) 5-30 mL (25-150 mg) Alanda yetecek en düşük hacim kullanılır
Periferik Sinir Bloğu 2-3 mL (10-15 mg) başına sinir， toplam 150 mg’a kadar Blok tipine göre doz ayarlanır Epidural Anestezi (Doğum) 30-50 mg (6-10 mL) Düşük konsantrasyonlar tercih edilir Epidural Anestezi (Sezaryen) 75-150 mg (15-30 mL) Genellikle opioid ile kombine edilir Spinal Anestezi (Vajinal Doğum) 6 mg (0.8 mL) Düşük doz motor blokaj riskini azaltır Spinal Anestezi (Sezaryen) 7.5-10.5 mg (1.0-1.4 mL) 15 mg’ı aşan dozlar önerilmez

2. Özel durumlarda dikkat edilmesi gerekenler

  • Gebelik (Kategori: Avustralya’da A): Bupivakain plasentayı geçebilir. Ancak, lokal anestezi genel anesteziye tercih edilir. Doğumda kullanımı, düşük fetal kalp atımı raporları nedeniyle dikkatli olmayı gerektirir.
  • Emzirme: Bupivakain anne sütüne düşük oranda geçmektedir. Tek doz uygulama sonrası emzirmenin durdurulması genellikle gerekmez.
  • Pediatrik Popülasyon (<12 yaş): 12 yaş altı çocuklarda cerrahi prosedürler için güvenlilik ve etkinlik tam olarak kanıtlanmamıştır. 1 yaş altı bebeklerde kullanım deneyimi yetersizdir.
  • Yaşlılar (>65 yaş): Yaşlı hastalarda hipotansiyon ve böbrek sorunları riski daha yüksek olduğu için doz ayarlaması gerekebilir.
  • Karaciğer Yetmezliği: Bupivakain karaciğerde metabolize edilir. Ciddi karaciğer hastalığı olanlarda ilacın etkisi uzayabileceği için doz azaltılmalıdır.
  • Böbrek Yetmezliği: İlaç ve metabolitleri böbrekler yoluyla atılır. Ciddi böbrek yetmezliğinde birikim riski nedeniyle düşük doz kullanılması önerilir.
Klinik Not – Lokal Anestezik Sistemik Toksisitesi (LAST): Marcaine, diğer lokal anesteziklere göre LAST riski en yüksek olan ilaçlardan biridir. LAST, ilacın yanlışlıkla damar içine enjekte edilmesi veya aşırı doz alınması sonucu ortaya çıkan, nöbet ve kardiyovasküler kollaps ile karakterize acil bir durumdur. İntravenöz yağ emülsiyonu (Intralipid) tedavisi, bu toksisitenin yönetiminde etkili bir panzehir olarak kullanılmaktadır.

3. Marcaine ile önemli ilaç etkileşimleri

  • Diğer Lokal Anestezikler veya Yapısal Olarak Benzer İlaçlar (Sınıf III Anti-Aritmikler): Amid yapılı diğer lokal anestezikler (lidokain, ropivakain vb.) veya sınıf III antiaritmikler (amiodaron, sotalol) ile birlikte kullanıldığında aditif kardiyak toksisite riski vardır.
  • MAO İnhibitörleri (Antidepresanlar) ve Trisiklik Antidepresanlar: Uzun süreli MAO inhibitörü (izokarboksazid, fenelzin) kullanan hastalarda, bupivakain ile önemli ilaç etkileşimleri bildirilmiştir.
  • Sempatomimetik Ajanlar (Adrenalin): Marcaine içerisine eklenen adrenalin, vazokonstriksiyon yaparak ilacın sistemik emilimini yavaşlatır ve kardiyotoksisite riskini azaltır. Adrenalin, beta-bloker, trisiklik antidepresanlar veya tiyoksanten türevleri ile birlikte kullanıldığında hipertansiyon veya kardiyak aritmilere yol açabilir.
  • Bupropion, Tramadol, Verapamil: Bu ilaçların bupivakain ile birlikte kullanımı nöbet eşiğini düşürebileceği için risk oluşturabilir.

4. Sık Sorulan Sorular (SSS) – Marcaine

Soru: Marcaine etkisi ne kadar sürer?
Cevap: Marcaine, uzun etki süreli bir lokal anesteziktir. Uygulama yoluna ve doza bağlı olarak ortalama 2 ila 8 saat arasında ağrısızlık sağlar.
Soru: Marcaine neden kalpte ritim bozukluğu yapabilir?
Cevap: Bupivakain, kalp kasındaki sodyum kanallarını bloke eden en güçlü lokal anesteziklerdendir. Yanlışlıkla damar içine enjekte edilirse veya yüksek doza maruz kalınırsa, kalpte uyarı oluşumunu ve iletimini baskılayarak ciddi aritmilere (kalp ritim bozukluğu) ve kalp durmasına yol açabilir. Sodyum kanallarından ayrılma hızı yavaş olduğu için bu risk lidokaine göre daha yüksektir.
Soru: Marcaine’in fiyatı nedir? SGK karşılıyor mu?
Cevap: Marcaine, beyaz reçete ile satılan bir enjeksiyonluk çözeltidir. Farklı marka ve jenerik versiyonları bulunmaktadır. Güncel fiyatları şu şekildedir: MARCAINE %0.5 enjeksiyonluk çözelti (20 ml flakon) için 94,40 TL, MARCAINE SPINAL HEAVY %0.5 enjeksiyonluk çözelti için 151,25 TL‘dir. SGK, belirtilen endikasyonlarda ve doktor reçetesiyle bu ilacın bedelini karşılamaktadır. Ödemeler farklı formlar için değişiklik gösterebilmektedir.
Soru: Diş tedavisinde Marcaine kullanılır mı?
Cevap: Evet, Marcaine diş hekimliğinde, özellikle etkisinin uzun sürmesinin istendiği durumlarda dental anestezi için kullanılmaktadır. Ancak, etki başlangıcı lidokaine göre daha geç olduğu için, genellikle diğer anesteziklerle kombine edilir veya uzun süreli işlemler için tercih edilir.
Soru: Marcaine’in yan etkileri nelerdir? En sık görülen yan etkiler hangileridir?
Cevap: En sık bildirilen yan etkiler, ilacın sempatik blokaj yapmasına bağlı olarak gelişen kan basıncı düşüklüğü (hipotansiyon) ve yüksek doz veya yanlış teknik sonucu oluşan solunum depresyonu veya diyafram paralizisidir. Bunun dışında baş dönmesi, uyuşukluk, kulak çınlaması, bulantı ve kusma da sık görülen yan etkiler arasında yer alır.

5. Güncel klinik kılavuzlar neler söylüyor?

American Society of Regional Anesthesia (ASRA): Bupivakain gibi uzun etkili lokal anesteziklerin kullanımında, lokal anestezik sistemik toksisitesine karşı acil durum ekipmanı ve lipid emülsiyon (Intralipid) tedavisinin hazır bulundurulmasını zorunlu kılmaktadır.

Obstetrik Anestezi (ACOG): Doğum anestezisinde yaygın olarak kullanılan bupivakainin, fetal kardiyak depresyondan kaçınmak için en düşük etkili konsantrasyonda ve dozda uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır.

European Society of Anaesthesiology (ESA): Uzun etkili lokal anesteziklerin seçiminde, bupivakaine alternatif olarak kardiyotoksisite riski daha düşük olan levobupivakain veya ropivakainin tercih edilmesini, özellikle yüksek doz gerektiren bloklarda önermektedir.

6. Kaynaklar

  • MARCAİNE % 0.5 enjeksiyonluk çözelti Kullanma Talimatı ve Kısa Ürün Bilgisi.
  • DailyMed – MARCAINE (bupivacaine hydrochloride) injection, solution.
  • Mayo Clinic – Bupivacaine (injection route).
  • StatPearls – Bupivacaine.
  • UpToDate – Bupivacaine: Drug information.
  • Sayakademi ve İlaç Net – Marcaine fiyat ve SGK bilgileri.

Unutmayın – Marcaine kullanırken kritik güvenlik notları

1. Marcaine, yalnızca deneyimli anestezi uzmanları veya bu konuda eğitimli hekimler tarafından uygulanmalıdır. Uygulama öncesi resüsitasyon ekipmanı ve ilaçları hazır bulundurulmalıdır.
2. Beklenmeyen bir damar içi enjeksiyonu önlemek için enjeksiyondan önce mutlaka aspirasyon testi yapılmalıdır (adrenalin içeren formlarda test dozu kullanılır).
3. İstenen anesteziyi sağlamak için en düşük etkili doz ve konsantrasyon kullanılmalıdır. Maksimum doz sınırı asla aşılmamalıdır.
4. Nöbet veya kardiyak depresyon gibi sistemik toksisite belirtileri gelişirse, uygulama derhal durdurulmalı, havayolu açıklığı sağlanmalı ve intravenöz lipid emülsiyon tedavisi başlanmalıdır.
5. Adrenalin içeren formlar, parmak, burun, kulak veya penis gibi uç organlarda kullanılmamalıdır (iskemi ve nekroz riski).
6. Ambulatuar cerrahide, uyuşukluk geçene kadar hastalar ağrılı bölgeyi korumaları konusunda uyarılmalıdır (örneğin, ayak bileğine yapılan blok sonrası yürümemelidir).

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Marcaine kullanımı mutlaka deneyimli bir hekim tarafından yapılmalıdır. Doz ve uygulama şeklini doktorunuz belirlemelidir. Sağlık profesyonelinin önerileri her zaman birincil önceliğe sahiptir. Herhangi bir yan etki veya alerjik reaksiyon durumunda kullanımı durdurun ve sağlık kuruluşuna başvurun.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.